“Cehennem gezegeni” olarak da bilinen 55 Cancri e gezegeni, yerçekimsel bir anomali nedeniyle güneşinin daha yakınına çekildiği düşünülüyor.
Bulutların lav yağdırdığı, okyanusların erimiş olduğu ve çekirdeğin elmaslarla dolu olduğu uzak bir “cehennem gezegeni” üzerinde çalışan bilim insanları, gezegenin her zaman bu kadar kötü durumda olmadığını; ancak güneşine yaklaştırıldıktan sonra cehennem gibi sıcak hale geldiğini keşfettiler.
55 Cancri e olarak sınıflandırılan gezegene, ilk optik teleskobun icadıyla ilişkilendirilen Hollandalı gözlük yapımcısı Zacharias Janssen’e ithafen “Janssen” adı verilmiş. Bizden 40 ışık yılı uzaklıktaki gezegen, yıldız Copernicus’un yörüngesinde Dünya’nın Güneş’in yörüngesinde döndüğünden 70 kat daha yakın dönüyor. Yani bir yılı sadece 18 saat sürüyor.
Ancak Nature Astronomy dergisinde 8 Aralık’ta yayımlanan yeni bir yörünge analizi, Janssen’ın her zaman bu şekilde olmayabileceğini ortaya koydu. Gezegen, diğer dört gezegenle birlikte kırmızı bir cüce yıldızla ikili bir çiftin parçası olan Kopernik’in yörüngesinde dönüyor. Her zaman sıcak olmasına rağmen, gezegen cehennem koşullarını ancak hissedilen yerçekimindeki kaymaları takiben yıldızının ekvatoruna doğru çekildikten sonra kazanmış olabilir.
Flatiron Enstitüsü’nün New York’taki Hesaplamalı Astrofizik Merkezi’nde araştırma görevlisi olan çalışmanın başyazarı Lily Zhao yaptığı açıklamada, “Bu çok gezegenli sistemin mevcut durumuna nasıl geldiğini öğrendik.” dedi.
Araştırmacılar, uzak sistemin nasıl evrimleştiğini ve bizim güneş sistemimizden ne kadar farklı olduğunu araştırmak istediler. Farklılıkları anlamak bilim insanlarına evrenin başka noktalarında Dünya benzeri gezegenlerde yaşam olasılığını değerlendirmelerine yardımcı olacak.
Uzak sistemi incelemek için araştırmacılar Arizona’daki Lowell Keşif Teleskobu’nu kullanarak cehennem gezegeninin yıldız Copernicus ve Dünya arasında hareket ederken ışık seviyelerindeki minik kaymaları ölçtüler. Copernicus da dönüyor, bu nedenle bilim insanları yıldızın ışığındaki küçük doppler kaymasını ölçmek ve herhangi bir anda yıldızın hangi kısmının gezegen tarafından engellendiğini tespit etmek için teleskobun Aşırı Hassas Spektrometresini (EXPRES) kullandılar.
Doppler etkisi, gözlemciye doğru hareket eden bir kaynaktan gelen ışığın daha mavi ve uzaklaşan bir kaynaktan gelen ışığın daha kırmızı olmasına neden olur. Yani yıldızın ışığı izleyiciye doğru hareket ettiğinde bir yarısı daha mavi, uzaklaştığında diğer yarısı daha kırmızı görünür.
Bilim insanları, bu sayede gezegenin Copernicus’un ekvatoruna alışılmadık derecede yakınlığını yeniden oluşturdular ve sistemdeki yanlış kütleçekimsel hizalamalar nedeniyle gezegenin yıldıza çekildiğini düşündüler.
Copernicus’un dönüşü, yıldızın orta kısmını şişirip üst ve alt kısımlarını düzleştirerek Janssen’in yıldızın ekvatoru boyunca hizalanmasına yol açmış.
Zhao, “Bizimkine benzer bir gezegen sistemi bulmayı iple çekiyoruz. Böylece bildiğimiz sistemleri daha iyi anlayabileceğiz.” dedi.
Derleyen: Arda Yardımsever
