Kahramanmaraş’ta meydana gelen depremde çok sayıda tarihi eser zarar gördü. Son yıllardaki en büyük felaketlerinden biri olan depremde zarara uğrayan eserleri sizler için derledik.
10 ili etkileyen depremler, bölgedeki binlerce yıllık tarihi ve kültürel mirası da yerle bir etti. Asrın felaketinde üç semavi dine ev sahipliği yapan Hatay’ın simge yapıları da yıkıldı.
•Hatay Arkeoloji Müzesi: Dünya’nın en büyük mozaik sergileme alanına sahip Hatay Arkeoloji Müzesi’nin bir bölümünde hasar tespit edildi. Öte yandan Kahramanmaraş, Elbistan, Adıyaman ve Malatya müzelerinde ufak çatlaklar meydana geldi.
Bakanlık, Hatay Arkeoloji Müzesi’nin bir bölümünde hasar meydana geldiğini belirterek şu açıklamalarda bulundu: “Bakanlığımızca, Acil Durum Eylem Planımız doğrultusunda en hızlı ve kapsamlı personel takviyesi bu müzemize sağlanmıştır. Ayrıca elektrik kesintilerinin güvenlik zafiyeti oluşturmaması için müzemize güneş enerjili kamera sistemleri kurulmuştur.”
•Tarihi Gaziantep Kalesi: Gaziantep’in merkezindeki bir tepeye kurulmuş ve şehrin sembollerinden biri olan 2 bin 200 yıllık tarihi Gaziantep Kalesi depremde kısmen yıkıldı. Kalenin güneydoğusunda bulunan burcun ve etrafındaki şeridin hasar aldığı tespit edildi. Tarihi yapının Roma döneminde gözlem amaçlı kullanıldığı biliniyor. Kalenin, tarih boyunca birçok kez restore edildiği ve son halini 2000’li yılların başında yapılan bir restorasyon ile aldığı da edinilen bilgiler arasında.
•Malatya Arslantepe Höyüğü: Dünya Mirası alanlarından Malatya Arslantepe’deki kerpiç duvarlarda hafif kaymaların bulunduğu ve geçici çatı örtüsünde yer yer çökmeler olduğu tespit edildi.
•Diyarbakır Surları: UNESCO tarafından 2015 yılında Dünya Mirası olarak tescillenen Diyarbakır Surları’nın bir bölümünde hafif dökülmeler oldu.
•Hatay Devleti Meclis Binası: Fransız mimar Leon Benju tarafından 1927 yılında sinema salonu olarak inşa edilen ve şimdilerde kültür merkezi olarak hizmet veren Hatay Devleti Meclis Binası da depremde yıkıldı.
•Kiliseler: Maraş merkezli Latin Katolik Kilisesi tamamen yıkıldı. Aziz Nikola Rum Ortodoks Kilisesi de hasar gördüğü deprem sonrası başlayan yangınla boğuştu. Hatay’da İskenderun’da bulunan Karasun Mangants Ermeni Kilisesi depremde büyük hasar gören yapılar arasında.
Tarihi niteliğe sahip olan Antakya Rum Ortadoks Kilisesi neredeyse kullanılamaz hale geldi. Tarihi kilisenin ön cephesi tamamen yıkıldı. Binanın ön cephesi ağır hasar aldı. Diyarbakır Suriçi’nde bulunan St. George Kilisesi’nin girişinde ufak çaplı dökülmeler olduğu tespit edildi. Yahudi Cemaati de depremle yıkıldı.
•Camiler: Hatay’daki bin 400 yıllık Habib-i Neccar Camisi tamamen yıkıldı.
Sultan 2. Abdülhamit’in yapımına destek verdiği, Malatya’da bulunan Tarihi Yeni Cami, Maraş merkezli depremde yıkıldı. Depremde Kalealtı’nda bulunan Tarihi Şirvani Camisi’nin minaresi çöktü.
Gaziantep’in eski yerleşim bölgelerinden Karagöz Mahallesi’nde bulunan tarihi Karagöz Camisi’nin de minaresi depremle yıkıldı. Adıyaman, Maraş ve Urfa’da bulunan üç Ulu Cami depremde büyük hasar gördü. Malatya Tarihi Yeni Cami büyük hasar gördü.
“Depremde yıkılan tarihi eserlerin parçaları restorasyonlarında kullanılmalı”
Arkeolog ve araştırmacı yazar İpek Kobaner, Kahramanmaraş merkezli depremlerde yıkılan tarihi eserlerin parçaları için Anka Haber Ajansı’na şu açıklamalarda bulundu: “Bu yıkılan binaların özellikle antik dönem yapılarının malzemelerinin toplanıp, yapılacak olan restorasyonlarda kullanılması çok uygun olacak. Daha aslına uygun binalar ortaya çıkaracaktır. Bunlar ilk defa yıkılmıyorlar. Yani biz bunların daha önce de yakıldığını, yıkıldığını gördük. Mesela Habib-i Neccar, Müslümanlığın ilk camisi olarak addedilir. 636’da ilk defa Halife Ömer tarafından yaptırıldığını biliyoruz. Ama daha sonra yıkıldığını da biliyoruz. Yani yıkılıyor ve daha sonra da Baybars tarafından tekrar imar ediliyor ve üzerine de bir kitabe konuluyor. 1854’te tekrar yıkılıyor ve tekrar yapılıyor. En azından o tarihi dokuyu hissedebileceğiz. Yani aslına uygun olması ve malzemelerin benzer olması çok önemli.”
Afet bölgesindeki kültür varlıklarının son durumuyla ilgili Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nden açıklama geldi.
Yapılan açıklamada, Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından Kültür ve Turizm Bakanlığınca ilk andan itibaren başta personelin sağlık durumu, müze ve ören yerlerinin güvenliği, müze bina ve eserlerinin durumuyla kültür varlıklarının korunması için gerekli çalışmaların yürütüldüğü belirtildi.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdür Yardımcısı Yahya Coşkun, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Sosyal medyada yayılan gerçek dışı bilgiler sebebiyle bir kez daha paylaşıyorum. Deprem bölgesindeki tüm müzelerimizde eserlerimizin güvenliği için her türlü tedbir alınmıştır ve herhangi bir olumsuz durum bulunmamakta.”
Açıklamada, Şanlıurfa Göbeklitepe ve Adıyaman Nemrut Dağı gibi Dünya Miras Alanları’nda hiçbir olumsuzluğun tespit edilmediği de bildirildi.
Derleyen: Tuğba Akkesen
