Biyomedikal mühendisliği uzmanı ve eski ABD donanma dalgıcı olan Joe Dituri, 1 Mart’tan bu yana Florida Keys’in yüzeyinin yaklaşık 10 metre altında 55 metrekarelik bir alanda yaşamakta ve amacı, burada 100 gün kalmak. Eğer bunu başarırsa, okyanus yüzeyinin altındaki bir habitatta en fazla zaman geçirme rekorunu kırmış olacak.
Dituri, hiperbarik basıncın -hava basıncının deniz seviyesinde olduğundan daha yüksek olduğu durumların- insan vücudu üzerindeki etkilerini araştırıyor. Yüzeyin altında geçirdiği zamanı, bu yüksek basınçlı ortamda yaşamanın sağlığı üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu incelemek için kullanmayı umuyor.
Dituri’nin deneyimi bir denizaltıda yaşamaktan çok farklı olacak. Denizaltılar su altındayken mühürlenir ve deniz seviyesi basıncında tutulur. Bu, bir denizaltı yüzlerce metre derinlikte olsa bile basınçta önemli bir fark olmadığı anlamına gelir.
Ancak Dituri’nin su altı yaşam alanında, bir denizaltıda olduğu gibi okyanus ile kuru yaşam alanı arasında herhangi bir sağlam kapak veya hava kilidi bulunmayacak. Bu da yaşam alanının içindeki havanın okyanusun ağırlığı tarafından sıkıştırıldığı ve etrafındaki hava basıncının arttığı anlamına geliyor. 10 metre derinlikteki bu yaşam alanının içindeki hava basıncı, karada alışık olunan basıncın yaklaşık iki katına denk.
Her sertifikalı dalgıcın çok iyi bildiği üzere hiperbarik basınç, insanlar için gerçek bir tehdit oluşturabilir. Ancak bunu dışında Dituri, su altı habitatında yaşarken başka fiziksel değişiklikler de yaşayabilir.
Yaşam alanının büyük pencereleri olmasına rağmen Dituri, karadakinin sadece yarısı kadar güneş ışığına maruz kalacak. Bu durum, uyku düzeninin bozulmasından yetersiz D vitamini alımına kadar birçok soruna yol açabilir. Dolayısıyla, Dituri’nin bağışıklık fonksiyonundaki azalmaları en aza indirmek için D vitamini bakımından zengin gıdalar, takviyeler veya UV lambaları gibi diğer kaynaklardan D vitamini alması gerekecek.
Dituri’nin su altı yaşam alanı bir denizaltıdan farklı olsa da, orada geçireceği zaman miktarı birçok denizaltı mürettebatının katlandığından tamamen farklı değil. Denizaltı mürettebatı üzerinde yapılan araştırmalar, yüzeyin altında geçirilen sadece birkaç ayın bile tedbirlere rağmen sağlık üzerinde uzun vadeli etkilere yol açtığını gösteriyor.
Örneğin, denizin altında iki ay geçirdikten sonra mürettebatın uyku düzenleri bozulmuş ve uyku ile bağlantılı bazı hormon seviyelerinde sorunlar yaşanmış. Buna ek olarak mürettebat, kemik ve kas kütlesinde kayıplar göstermiş. Bu da Dituri’nin yeterince D vitamini almasının ve egzersiz yapmasının önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Elbette geriye kalan en büyük soru, uzun süreli hiperbarik basıncın Dituri üzerinde nasıl bir etki yaratacağı. Hiperbarik basıncın etkilerine dair yapılan çalışmalar, sadece kısa süreli maruziyetlere bakıyor ve oldukça kısıtlı.
Bu hem fizyolojik hem de muhtemelen psikolojik olarak zorlayıcı bir başarı olacak. Bununla beraber, sadece bir kişi olmasına rağmen Dituri’nin deneyinden elde edilen veriler bu alanda yararlı olacak.
Derleyen: Görkem Süner
