İklim değişikliği temelli orman yangınlarının oluşturduğu dumanlar, rüzgâr ve hava durumuna bağlı olarak kaynağından yüzlerce veya binlerce mil öteye yayılabiliyor; bu hafta ABD’nin doğusunda görüldüğü gibi.
Gezegen ısındıkça bunun şiddetinin, sıklığının ve uzunluğunun arttığını görmeye devam edeceğiz. ABD’de, yakılan alan bakımından en kötü 10 orman yangını sezonunun tamamı 2004 yılından bu yana gerçekleşti. Her yıl yakılan alan, yıkılan evler ya da kaybedilen hayatlar açısından rekorlar kırılıyor.
Bu kategorilerde rekor kırmanın bir kazananı yok. İklim değişikliği; büyük orman yangınlarının büyümesini teşvik eden sıcaklık, kuraklık ve giderek önem kazanan buhar basıncı açığı gibi koşulları tetiklediğinden büyük nüfus merkezlerini etkileyen “duman olayları” için koşullar her yıl daha sık ve olası hâle geliyor.
Kötü hava kalitesinin giderek yaygınlaşacağı bir gerçek ve bunun önüne geçilmesi biraz zor. Fakat bunun sağlığa en az zarar vermesi için yapılabilecek bazı şeyler var.
Açık havada NIOSH onaylı N95 veya daha iyi bir maske takın: En iyi maske, iki kayışa sahip olmalıdır; biri kulaklarınızın üstünden, diğeri ise altından geçerek yüzünüzü daha iyi kapatır ve soluduğunuzda duman partiküllerini emmemenizi sağlar.
Daha iyi bir hava filtresine yatırım yapın: Eviniz veya ofisiniz merkezi havaya sahip ise hava filtrenizin 2,5 mikron partiküller için derecelendirildiğinden emin olun. Bu, genellikle basit bir toz filtresinden daha maliyetlidir ancak atmosferde asılı kalan daha küçük duman partiküllerini filtrelemede daha iyidir. Filtreniz gözle görülür şekilde kirli görünüyorsa değiştirin. Yangın sezonunda her üç ayda bir, normal kullanımda ise her altı ayda bir değiştirdiğinizden emin olun.
Gözlerinize iyi bakın: Reçetesiz satılan jenerik göz damlaları, partikül maddelerden tahriş olmuş kanlı gözler için harikadır; göz yüzeyinin yağlanmasına ve kirleticilerin temizlenmesine yardımcı olur.
Yangın sezonunun en yoğun olduğu yaz mevsiminden çok önce malzeme stoklayın: Bu, duman ve orman yangını olayları sırasında stoklar tükeneceğinden duman geldiğinde kullanmak için elinizde malzeme olmasını sağlayacaktır.
Şehir dışına çıkmayı düşünün: Yüksek risk altında olduğunuz düşünülüyorsa ve bunu yapabilecek imkan ile kabiliyete sahipseniz, bölgeniz dumandan etkilenecekse evden ayrılmak en iyisi olabilir. Yüksek risk kategorisine girip girmediğinizi görmek için Airnow.gov web sitesine bakın. Bu site, genellikle astım ve kalp veya akciğer hastalığı olan kişileri için oldukça önemli.
Derleyen: Görkem Süner
