İngiltere Reading Üniversitesindeki bilim insanları, pilotların kaçınması daha zor olan açık hava türbülansı üzerinde çalışma yürüttü. Çalışma, tipik olarak yoğun olan Kuzey Atlantik rotasında şiddetli türbülansın, 1979 yılından 2020 yılına kadar %55 arttığını gösterdi. Araştırmacılar, iklim değişikliği gezegeni ısıttıkça uçuş türbülansının arttığını belirtiyor.
Söz konusu artış, karbon emisyonlarından kaynaklanan daha sıcak hava nedeniyle yüksek rakımlarda meydana gelen rüzgâr hızındaki değişikliklerden kaynaklanıyor.
Reading Üniversitesinden atmosfer bilimcisi Paul Williams, “İklim değişikliğinin gelecekte hava türbülansını artıracağını gösteren on yıllık araştırmanın ardından, artık artışın çoktan başladığını gösteren kanıtlarımız var. Önümüzdeki yıllarda daha sert havanın daha sert uçuşlara dönüşmesini önlemek için gelişmiş türbülans tahmin ve tespit sistemlerine yatırım yapmalıyız.” yorumunda bulundu.
En büyük artışlar, ABD ve Kuzey Atlantik’teki uçuş rotalarında görüldü. Avrupa, Orta Doğu ve Güney Atlantik de türbülansta önemli artışlar kaydetti.
Profesör Williams, artan türbülansın, Dünya yüzeyinin yaklaşık 5 ila 7 mil yukarısında, batıdan doğuya doğru esen güçlü bir rüzgâr sistemi olan jet akımındaki daha fazla rüzgâr kesmesinden veya rüzgâr hızındaki farklılıklardan kaynaklandığını söyledi.
Uydular, türbülansı göremezken jet akımının yapısını ve şeklini görerek analiz edilmesini sağlıyor. Radar, fırtına türbülansını algılayabiliyor; ancak açık hava türbülansı, neredeyse görünmez ve tespit edilmesi zor.
Türbülanslı uçuşlar, sadece rahatsızlık vermekle kalmıyor aynı zamanda uçuşta olanlar için yaralanmalara da neden olabiliyor. Şiddetli türbülans, çok nadir görülüyor ancak açık hava türbülansı, yolcuların kemer takmadığı herhangi bir zamanda ortaya çıkabiliyor.
Williams, “Kimse türbülanstan korktuğu için uçmayı bırakmamalı ancak hareket etmediğiniz sürece emniyet kemerinizi her zaman bağlı tutmak mantıklı olur; bu, pilotların da yaptığı bir şey. En kötü türbülansta bile güvende olacağınızın bir garantisidir bu.” diyor.
Araştırmacılar, havacılık endüstrisinin, türbülansın uçaklardaki aşınma ve yıpranma gibi etkileri nedeniyle sadece ABD’de, yılda 150 milyon dolar ile 500 milyon dolar arasında zarar ettiğini belirtiyor. Ayrıca pilotlar, türbülanstan kaçınmak için yakıt yaktıklarından çevresel bir maliyet de söz konusu.
Çalışma, Geophysical Research Letters dergisinde yayımlandı.
Derleyen: Damla Şayan
