Güneş’te meydana gelen güçlü X5.1 sınıfı patlama, Dünya’da nadir görülen şiddetli jeomanyetik fırtınalara ve güney eyaletlerine kadar uzanabilecek kuzey ışıklarına yol açabilir.
Detaylar haberimizde…
NOAA Uzay Hava Tahmin Merkezi’ndeki tahminciler, Salı günkü X5.1 güneş parlamasının güneş döngüsünün en büyük 6. parlaması olduğunu ve muhtemelen modern uzay çağının en büyük 39 parlamasından biri olduğunu söylüyor. Nadir görülen Şiddetli (5 üzerinden 4. seviye) Jeomanyetik Fırtına Gözlemi bu günlerde devam ediyor olacak.
Güneşten gelen yoğun aktivite, bu hafta şiddetli bir güneş fırtınasına neden olabilir ve Alabama ve Kuzey Kaliforniya gibi güneydeki bölgelerde kuzey ışıklarını tetikleyebilir. Bu durum, güneşin yılın en güçlü güneş parlamasını patlatmasının ardından geliyor.
NOAA Uzay Hava Tahmin Merkezi’ndeki (SWPC) tahminciler, X5.1 güneş parlamasının, Ekim 2024’teki X9.0 parlamasından bu yana en güçlüsü olduğunu ve mevcut güneş döngüsünün en büyüğü olma rekorunu elinde tuttuğunu söylüyor. Parlama, Dünya’ya doğru ilerleyen yüklü parçacıkları fırlatarak bir radyasyon fırtınasına neden oldu ve bu hafta sonu güneydoğuya kadar kuzey ışıklarını görmemize sebep olabilir.
NOAA SWPC Hizmet Koordinatörü Shawn Dahl, AccuWeather’a yaptığı açıklamada, Gaziler Günü parlamasının devam eden 25. Güneş Döngüsü’nün en güçlülerinden biri olduğunu söyledi.
Dahl, e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, “Bu, 25. Güneş Döngüsü’nde bugüne kadarki en büyük 6. güneş parlamasıydı ve belki de uzay çağında kaydedilen en büyük 39 güneş parlamasından biriydi. Ekim ayındaki parlamadan daha az enerjiliydi, ancak bu sefer bir güneş radyasyonu fırtınası (devam eden bir fırtına) için çok daha elverişli bir konumda ve ilgili CME şu anda değerlendiriliyor,” dedi.
SWPC’ye göre, bu büyüklükteki güneş parlamaları güneş radyasyonu fırtınalarına ve radyo kesintilerine neden olabilir. X5.1 parlaması, yakın zamanda aurora borealis veya kuzey ışıkları olarak bilinen dans eden ışıkları üretebilen yüklü parçacıkların patlamaları olan birkaç koronal kütle atımına (CME) neden olan güneşin aktif bir bölgesinden kaynaklandı.
Nadir Görülen ‘Şiddetli Jeomanyetik Fırtına’ Mümkün
Uzay hava durumu tahmincileri, son CME aktivitesi nedeniyle nadir görülen Şiddetli bir Jeomanyetik Fırtına Uyarısı yayınladı. Güneşten fırlayan ve saatte 7,4 milyon kilometre hıza ulaşan başka bir CME görüldü. SWPC’ye göre, bu patlamadan kaynaklanan güneş parçacıklarının Salı gecesi geç saatlerde veya Çarşamba sabahı erken saatlerde ulaşması muhtemel ve daha büyük olay Çarşamba günü gelmeden önce kuzey ABD’de bir miktar auroraya neden olabilir.
Ne yazık ki, aurora avcıları için, en yoğun jeomanyetik fırtınanın zamanlaması Kuzey Amerika genelinde Çarşamba öğle vakti olabilir, ancak gece yarısından sonra da devam ederse, aurora borealis onlarca eyalette parlayabilir.
Gece gökyüzünün altında şiddetli bir jeomanyetik fırtına meydana gelirse, kuzey ışıkları Alabama ve Kuzey Kaliforniya kadar güneyde görülebilir. Mevcut tahminlere göre, aurora ışıklarının Kuzey Katmanı’nın çoğunda görülmesi muhtemel.
CME’ler, en canlı kuzey ışıklarının bazılarının başlıca nedeni. Milyarlarca yüklü parçacık Dünya’nın manyetik alanıyla çarpıştığında, bu çarpışmalar ışıklar üretir ve moleküllere ve atmosferdeki konumlarına bağlı olarak yeşil, mavi ve hatta kırmızı aurora ışıkları üretebilir.
Kuzey ışıkları ışık kirliliğinden uzakta en iyi şekilde izlenebilir; çıplak gözle görülemiyorsa, bir fotoğraf makinesi veya akıllı telefonun gece moduyla yakalanabilir.
Derleyen: Damla Şayan
