Meta CEO’su Mark Zuckerberg ve eşi Priscilla Chan tarafından kurulan ve kâr amacı gütmeyen, düşük gelirli ailelerin çocuklarına hizmet etmeyi amaçlayan The Primary School‘un Palo Alto şubesi kapanma kararı aldı. 2016 yılında “bir aile modeli” vizyonuyla kurulan okulun kapatılması, büyük teknoloji figürlerinin iddialı sosyal girişimlerinin bile, karmaşık eğitim ve sağlık sorunlarına kalıcı çözümler bulmakta zorlandığını gözler önüne seriyor. Okulun operasyonel zorluklar nedeniyle kapandığı belirtildi.
Detaylar haberimizde…
Teknoloji dünyasının dev isimleri, servetlerini sadece yeni ürünler geliştirmeye değil, aynı zamanda toplumun en acil sorunlarına çözüm bulmaya da adıyor. Mark Zuckerberg ve tıp doktoru olan eşi Priscilla Chan’ın kurduğu Chan Zuckerberg Initiative (CZI), eğitim ve sağlık alanında devrim yaratma vaadiyle ortaya çıkmıştı. Bu girişimin en somut projelerinden biri olan The Primary School’un Palo Alto’daki orijinal kampüsünün kapanma kararı alması, bu iddialı vaatlerin pratikte karşılaştığı zorlukları gösteriyor.
Wired dergisinin haberine göre, The Primary School, geleneksel eğitim modellerini yıkmayı hedefleyen, okul öncesi eğitimden ortaokula kadar uzanan kapsamlı bir model önerdi. Bu model, yalnızca akademik derslere odaklanmak yerine, çocuk sağlığı hizmetlerini, beslenme desteğini ve ebeveyn eğitimini entegre eden bütüncül bir yaklaşıma sahipti.
Başlangıçtaki Büyük Vizyon ve Benzersiz Eğitim Modeli
Okul, 2016 yılında East Palo Alto ve çevresindeki bölgelerde açıldığında, Silikon Vadisi’nin gölgesindeki gelir eşitsizliğini hedef alarak, zengin ve yoksul öğrenciler arasındaki uçurumu kapatmayı amaçladı. Okulun kurucu ortağı ve Mark Zuckerberg’in eşi Priscilla Chan, “Silo haline gelmiş sistemlerimiz, doktorların, öğretmenlerin ve ebeveynlerin bir çocuğun ihtiyaçları hakkında tam bir resim elde etmesini imkansız hale getiriyor” diyerek, bu bütünleşik modelin gerekliliğini vurgulamıştı.
The Primary School, bu amaçla, öğrencilere sadece derslikte eğitim sağlamakla kalmadı, aynı zamanda kampüs içinde sağlık, diş ve ruh sağlığı hizmetleri sunan bir klinik de barındırdı. Çocukların öğrenme becerilerini engelleyen sağlık ve ailevi engelleri kaldırmak, modelin temelini oluşturuyordu. Okul, düşük gelirli ailelerin çocuklarına ücretsiz eğitim, yerinde sağlık klinikleri ve kapsamlı sosyal destek sağladı. CZI, başlangıçta bu modeli ABD çapında bir hareketin öncüsü haline getirmeyi ve kamusal eğitimi dönüştürmeyi hedefledi.
Operasyonel Zorluklar ve Kapanma Kararı
Okul, akademik başarı ve öğrenci sağlığı verileri açısından umut verici sonuçlar elde etmesine rağmen, temel zorluklar nedeniyle Palo Alto’daki faaliyetlerini durdurma kararı aldı. Bu karar, okulun hem East Palo Alto hem de San Leandro (East Bay) kampüslerini kapsıyor ve yaklaşık 400 öğrenciyi, ki bunların neredeyse %90’ı beyaz olmayan çocuklardan oluşuyor, desteksiz bırakıyor.
Okul yönetimi tarafından yapılan açıklamada, kararın arkasındaki ana nedenin, okulun bütüncül ve çok yönlü modelini destekleyecek sürdürülebilir bir operasyonel yapı oluşturulamaması olduğu belirtildi. Özellikle sağlık hizmetleri ve eğitim hizmetlerinin tek bir çatı altında birleştirilmesinin getirdiği yönetimsel ve finansal karmaşıklıklar, ölçeklendirilebilir bir çözüm bulunmasını engelledi.
Bazı eski çalışanlar, yönetimin istikrarsızlığını ve Mark Zuckerberg ile Priscilla Chan’ın projeden uzaklaşmasını sorun olarak gösterirken, okulun “speech pedometers” (konuşma pedometreleri) gibi bazı iddialı ancak eşit olmayan deneysel uygulamalara aşırı güvenmesi de ilerlemeyi engelledi.
Hayırseverliğin Sınırlılığı ve Gelecek Planı
Bu kapanış, Silikon Vadisi’nin “büyük sorunları hızlıca çözme” yaklaşımının, eğitim ve sağlık gibi karmaşık sosyal sistemlerde her zaman işe yaramadığını gösteren yeni bir örnek olarak kayda geçti. Kapanma duyurusunun ardından CZI, East Palo Alto, Belle Haven ve East Bay topluluklarında ebeveyn katılım programlarına, erken çocukluk eğitimi ve sağlık hizmetlerine beş yıl içinde 50 milyon dolar taahhüt etti.
Bu fon, kapanan okulun bıraktığı boşluğu bir nebze doldurmayı amaçlıyor. Ancak The Primary School’un kapatılması, eğitimde kalıcı ve etkili bir değişim yaratmanın, sadece büyük finansal yatırımlarla değil, aynı zamanda yerel bağlamı derinlemesine anlamayı, sürdürülebilir kamu-özel sektör ortaklıkları kurmayı ve uzun vadeli yönetim çözümleri geliştirmeyi gerektirdiğini acı bir şekilde kanıtlıyor.
Çiftin Bugüne Kadarki Hayırseverlik Faaliyetleri
Zuckerberg ve Chan, hayır kurumlarına yaklaşık 4,6 milyar dolar bağışta bulundular. Bunlar arasında Chan’in çalıştığı San Francisco Genel Hastanesi’ne 75 milyon dolarlık bağış da vardı. 2013 yılında, Silikon Vadisi Topluluk Vakfı’na 18 milyon Facebook hissesi (970 milyon dolardan fazla değerde) verdiler . Chronicle of Philanthropy, çifti o yılki en cömert 50 Amerikalı hayırsever listesinde zirveye yerleştirdi.Ayrıca San Francisco Körfez Bölgesi’ndeki devlet okullarına 120 milyon dolar bağışta bulundular .
Chan ve Zuckerberg, 1 Aralık 2015’te yeni doğan kızlarına açık bir Facebook mektubu yayınladılar. O dönemde değeri 45 milyar dolar olan Facebook hisselerinin yüzde 99’unu, sağlık ve eğitime odaklanan sınırlı sorumlu bir şirket olan Chan Zuckerberg Girişimi’ne (CZI) devretme sözü verdiler.
The Primary School’a Yüksek Bağışlar Yaptılar
2016 yılında Chan ve CZI, Doğu Palo Alto, Kaliforniya ve çevresindeki bölgelerdeki sakinlere K-12 eğitimi, doğum öncesi bakım , erken çocukluk eğitimi, birincil sağlık bakımı ve diğer programları ve hizmetleri ücretsiz olarak sağlamayı vaat eden kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan The Primary School’u kurdu . Okulun fahri yönetim kurulu başkanı olarak görev yaptı. 2022’de The Primary School yaklaşık 8 milyon dolar bağış aldı ve 2023’te okul yaklaşık 4 milyon dolarlık katkı kaydetti.
Nisan 2025’te CZI, “fon eksikliği nedeniyle” 2025-2026 eğitim öğretim yılının sonunda The Primary School’un East Palo Alto ve San Leandro (East Bay) kampüslerini kapatacağını duyurdu. Chan, ücretsiz okulun kapanışını duyuran toplantılara katılmadı ve ebeveynler çocukları için bundan sonra ne olacağı konusunda belirsiz. Okulun kapanış duyurusunun bir parçası olarak CZI, “Doğu Palo Alto, Belle Haven ve Doğu Körfezi topluluklarında” “ebeveyn katılım programları, erken çocukluk eğitimi ve sağlık hizmetleri” için beş yıl boyunca 50 milyon dolar sözü verdi.
Yılın Vizyoneri Ödülüne Layık Görüldü
Chan, CZI’nin günlük operasyonlarını yönetiyor. Hayırseverlik hedefleri, kişisel geçmişiyle yakından bağlantılı olan eğitim, sağlık ve bilime odaklanıyor. Kocasının hayırseverliği üzerinde güçlü bir etkisi olduğu düşünülüyor. Mart 2017’de San Francisco Chronicle’ın üçüncü yıllık Yılın Vizyoneri ödülüne aday gösterilen altı kişiden biriydi. Ödül, dünyayı daha iyi bir yer haline getirmeye çalışan ve aynı zamanda yeni, yenilikçi iş uygulamaları kullanarak değişimi yönlendiren liderleri onurlandırıyor.
CZI’nin, Zuckerberg’in kendi sosyal medya platformları da dahil olmak üzere sosyal medyanın neden olduğu sorunları çözmeye çalışması nedeniyle eleştiriler yapıldı.
