Yapay zekadan uzaya, sağlıktan robotiğe uzanan son gelişmeleri tek yazıda topladık.

Microsoft’tan Yapay Zekaya “Anayasa”

Microsoft, geliştirdiği yapay zeka sistemleri için taslak bir davranış kuralları belgesi yayımladı. Şirketin yapay zeka birimi başkanı, belgeyi gelecekteki modellerin eğitimine dahil edilecek bir tür “anayasa” olarak tanımladı. Kurallara göre modeller insan müdahalesine veya kapatılmaya direnmeyecek, anlaşılır şekilde iletişim kuracak ve görevi tamamlamak kural ihlali gerektiriyorsa görevden vazgeçecek. Belge altı hafta boyunca kamuoyu görüşüne açılacak, ardından şirketin gelecek modellerinin eğitiminde kullanılacak. Adım, yapay zeka güvenliği konusunda sektördeki artan endişeyi yansıtıyor.

SoftBank’tan OpenAI’a Dev Kredi

SoftBank Group, OpenAI yatırımını desteklemek için yaklaşık 20 bankadan 11,87 milyar dolarlık iki yıllık kredi sağladı. Bu tutar, şirketin başlangıçta hedeflediği 10 milyar doları aştı. Kredi, OpenAI’daki payı karşılığında alınan 10 milyar dolarlık teminatlı krediyle birlikte SoftBank’ın bu alandaki finansman yığınını daha da büyütüyor. Şirket, ekim ayına kadar OpenAI’a toplam yaklaşık 65 milyar dolar aktarmayı planladığını açıklamıştı. Hamle, yapay zeka şirketlerine yönelen dev sermaye akışının sürdüğünü gösteriyor.

Falcon Roketleri 700. Kez Uçtu

SpaceX, 13 Eylül’de SES şirketine ait üç adet O3b mPOWER haberleşme uydusunu yörüngeye taşıdı. Bu fırlatma, Falcon roket ailesinin bugüne kadarki 700. görevi oldu. Şirket, Falcon 9 roketleriyle yapılan tüm Starlink görevlerini Batı Kıyısı’na kaydırarak Florida’da Starship-Super Heavy’nin ilk uçuşuna hazırlanıyor. Sürekli artan fırlatma sıklığı, SpaceX’in ticari ve askeri yörünge taşımacılığındaki payını genişletmeye devam ettiğini ortaya koyuyor.

Casus Uydudan Uzay Teleskobuna

NASA’nın 4,3 milyar dolarlık Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, 29 Ağustos’ta bir SpaceX Falcon Heavy roketiyle fırlatıldı ve Dünya’dan yaklaşık 1,6 milyon kilometre uzaktaki L2 noktasına doğru üç aylık yolculuğuna başladı. Teleskobun Hubble boyutundaki aynası, iptal edilen gizli bir casus uydu programından bağışlandı. 300 megapikselli geniş açılı kamerasıyla tek bir görüntüde 45 şehir bloğunu kaplayabilen Roman, beş yıllık görevinde Hubble’ın 30 yılda topladığından çok daha fazla veri indirecek.

Evrenin En Büyük 3 Boyutlu Haritası

Karanlık Enerji Spektroskopik Aracı (DESI), beş yıllık taramasının ardından evrenin bugüne kadar yapılmış en yüksek çözünürlüklü üç boyutlu haritasını tamamladı. Proje, 47 milyondan fazla galaksi ve kuasarı kapsayarak başlangıçtaki 34 milyon hedefini aştı. Elde edilen veriler, evrenin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturan karanlık enerjinin standart kozmoloji modeliyle tam örtüşmediğini gösteriyor. Bilim insanları bu bulgunun karanlık enerjinin davranışına dair mevcut anlayışın yeniden gözden geçirilmesini gerektirebileceğini belirtiyor. DESI, gözlemlerine 2028’e kadar devam edecek.

Epstein-Barr Virüsüne Karşı Yeni Antikor

Yetişkinlerin yaklaşık yüzde 95’inde bulunan Epstein-Barr virüsüne karşı yeni bir antikor geliştirildi. Fred Hutchinson Kanser Merkezi ve Washington Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, virüsün bağışıklık hücrelerine girişini sağlayan iki yüzey proteinini hedef alan antikorlar üretti. İnsan bağışıklık sistemini taklit eden fare modelleriyle yapılan üç ayrı deneyde, antikorlar enfeksiyonu yüzde 100 oranında önledi. Virüs çoğu kişide belirti vermese de bazı kanser türleri ve multipl sklerozla ilişkilendiriliyor; bulgu ileride koruyucu bir tedaviye kapı aralayabilir.

Gece Yarısı Hormon Sıçramaları Tansiyonu Açıklıyor

Bristol, Manchester ve Bergen üniversitelerinden araştırmacılar, yüksek tansiyon vakalarının önemli bir bölümünün altında yatan primer aldosteronizm hastalığını yeni bir giyilebilir cihazla tespit etti. U-RHYTHM adlı cihaz, hastaların uyurken yaşadığı gece hormon sıçramalarını ortaya çıkardı; bu sıçramalar standart kan testlerinde genellikle gözden kaçıyor. Tansiyon hastalarının beşte birinde görülebilen bu hormon bozukluğu kalp hastalığı, inme ve diyabet riskini artırıyor. Araştırmacılar, teşhisin gelecekte tek seferlik kan testleri yerine sürekli hormon izlemeye dayanabileceğini belirtiyor.

İnsansı Robotlar Sahnede

Pekin’de düzenlenen Dünya İnsansı Robot Oyunları ağustos sonunda tamamlandı; X-Humanoid’in Tiangong Ultra modeli 100 metre finalini 8,64 saniyede tamamlayarak dikkat çekti. Aynı dönemde Çinli üretici XPeng’in robotik birimi, IRON insansı robotunu 2026 sonunda seri üretime hazırlamak için 900 milyon doların üzerinde yatırım aldı ve şirket değeri 6,3 milyar doları aştı. Gelişmeler, insansı robot yarışının hem spor sahasında hem de yatırımcı gündeminde hız kazandığını gösteriyor.