15 Eylül’de yayımlanan Mozilla raporuna göre, ABD merkezli şirketlerin geliştirdiği tescilli yapay zeka modelleriyle büyük çoğunluğu Çin kökenli açık ağırlıklı modeller arasındaki performans farkı tarihinin en düşük seviyesine indi. Rapor, kapalı modeller için görev başına yaklaşık beş kat daha fazla ödeme yapmanın artık giderek küçülen bir avantaj sunduğunu ortaya koyuyor ve kurumsal yapay zeka harcamalarının mantığını sorguluyor.

Kapanan Performans Farkı

Mozilla’nın Açık Kaynaklı Yapay Zeka Raporu’nun ikinci baskısı, Ars Technica tarafından yayımlanmadan önce özel olarak incelendi. Rapora göre Moonshot AI’ın Kimi K3 modeli, Artificial Analysis Zeka Endeksi’nde sektör lideri kapalı modelden yalnızca birkaç puan geride kalırken yaklaşık yüzde otuz daha ucuza sunuluyor. Bir yıl önce 13 puan olan bu fark, şimdi 6 puana kadar indi. Mozilla CTO’su Raffi Krikorian, dengeyi iş yüküne özgü bir tercih meselesi olarak tanımlıyor: kapalı modeller yalnızca uzmanlık gerektiren karmaşık görevlerde primini haklı çıkarıyor, açık modeller ise rutin işleri çok daha düşük maliyetle hallediyor. DoorDash gibi şirketler artık rutin görevler için açık modelleri tercih ediyor; Ağustos 2026’da OpenRouter platformunda token hacmine göre ilk 10 modelin sekizi açık ağırlıklı modellerden oluştu. Buna karşın Linux Foundation verilerine göre açık modeller, kullanım payı artmasına rağmen toplam yapay zeka gelirinin yalnızca yüzde 4’ünü oluşturuyor.

Jeopolitik Boyut: Çin’in Açık Model Stratejisi

Mozilla’nın bulguları, 14 Eylül’de yayımlanan ve Çin’in açık ağırlıklı model ekosistemini ABD’nin yapay zeka liderliğine doğrudan bir meydan okuma olarak tanımlayan Center for Strategic and International Studies (CSIS) analiziyle eş zamanlı gündeme geldi. CSIS analistleri, ihracat kontrolleri, yerli inovasyon ve ABD’li yetkililerin “sanayi ölçeğinde damıtma” olarak nitelendirdiği yöntemlerle şekillenen Çin yaklaşımının artık ABD’nin öncü laboratuvarlarından müşteri çekebilecek daha ucuz ve uyarlanabilir bir alternatif sunduğunu belirtiyor. Krikorian da benzer bir benzetme yaparak Çin’in stratejisini Android’in oyun kitabına yakıştırıyor: yazılımı ücretsiz dağıtıp çevresindeki ekosistemi kontrol altında tutmak. Krikorian, Çin’in konumu daha da güçlenmeden Batı’ya özgü açık ağırlıklı bir alternatif inşa etmek için kamu hesaplama programları, tarafsız vakıflar ve misyon odaklı kurumlardan oluşan bir koalisyon kurulmasını öneriyor.

ABD Politikasında Derinleşen Bölünme

Mozilla ve CSIS’in ortaya koyduğu tablo, Washington’da zaten süregelen bir politika tartışmasını daha da keskinleştiriyor. Temmuz ayında Nvidia ve Microsoft, ABD’nin yapay zeka liderliğinin geleceğinin açık ağırlıklı modellerden geçtiğini savunan “Açık Güvenli Yapay Zeka İttifakı”nı kurmak için ortak bir açık mektup yayımladı. Buna karşın Anthropic CEO’su Dario Amodei, bu görüşe kamuoyu önünde şüpheyle yaklaşarak daha yavaş ve temkinli bir geliştirme sürecini savunmayı sürdürüyor. Krikorian’a göre artık asıl soru açık modellerin kullanılıp kullanılmayacağı değil, hangi görevlerin hâlâ ek maliyeti haklı çıkardığı; bu hesap ise her geçen ay açık modeller lehine ağırlığını artırıyor. Gelişme, kurumsal yapay zeka bütçelerinin önümüzdeki dönemde nasıl şekilleneceğine dair önemli ipuçları veriyor.