Araştırmacılar, Mars’taki Valles Marineris kanyonunun duvarlarında büyük miktarda plajiyoklaz feldspat birikintileri olduğuna dair kanıtlar buldu.
Fransa’daki Université de Lorraine ve Kanada’daki Brock Üniversitesinden araştırmacılar, Mars’taki Valles Marineris kanyonunun duvarlarında büyük miktarda plajiyoklaz feldspat birikintileri olduğuna dair kanıtlar buldu. Jeofizik Araştırma Mektupları dergisinde yayımlanan çalışmalarında araştırma ekibi, magmatik kayayı bulmak ve bulgunun gezegenin tarihi hakkında neler ortaya çıkarabileceğini belirlemek için Mars Keşif Yörüngesinden (MRO) gelen verileri kullandı.
Plajiyoklazın içinde kalsiyum, sodyum ve potasyum bulunur, değerli taş veya süs malzemesi olarak değerlendirilir. Plajiyoklaz feldispatın magma veya lavın soğumasından oluşması, Valles Marineris’teki malzemenin volkanik aktiviteden kaynaklandığını düşündürdü.
Valles Marineris, Tharsis bölgesinin hemen doğusundan başlayıp Mars ekvatorunda devam eden devasa kanyon sistemi olarak bilinir. Mevcut teori, bu kanalın iki tektonik plakanın birbirinden ayrılması ve ardından erozyonun özelliklerine eklenmesiyle oluştuğunu öne sürüyor.
Plajiyoklaz feldispat, Mars’ta nadiren görülüyor, bu da buluntuyu daha da önemli kılıyor. Bu yeni bulgudan önce, neredeyse tamamı Mars yüzeyinin derinliklerinde bulunmuştu. Bu durum yalnızca meteor çarpmalarıyla açığa çıkmıştı. MRO’dan alınan veriler, birkaç kilometre boyunca uzanan yaklaşık 2 metre kalınlığında bir magmatik kaya tabakası gösterdi. Araştırmacılar, şeklinin gezegenin yüzeyine akan lav nedeniyle oluştuğunu gösterdiğini öne sürüyorlar. Gözlemledikleri katmanın, muhtemelen lav akıntıları tarafından oluşturulmuş olan diğer kayaların birkaç kilometre altında yer aldığını belirtiyorlar. Spektral analiz şimdiye kadar bunun çoğunlukla bazalt olduğunu öne sürdü.
Araştırmacılar, plajiyoklaz feldispatın aslında birbiriyle ilişkili minerallerden oluşan bir kaya sınıfı olduğunu; bu nedenle Valles Marineris’te gözlemledikleri katmanı içeren tam kombinasyonu belirlemek için daha fazla çalışmaları gerektiğini ifade ediyorlar. Gerçek yapısını öğrenmek, katmanın akan lavdan mı yoksa yukarıdan gelen külden mi olduğunu belirlemeye yardımcı olabilir. Bu sonucu bulmak, Mars kabuğunu bir bütün olarak hangi tür kayaların oluşturduğunu belirlemeye yardımcı olabilir.
ESA’nın uydusu Mars Express uzay aracı, 2022 yılında Mars’ta 4000 km uzunluğa, 200 km genişliğe ve 7 km derinliğe sahip Valles Marineris adı verilen bu kanyonu fotoğraflamayı başarmıştı. Kanyon, ABD’deki Büyük Kanyon’dan yaklaşık 10 kat daha uzun, 20 kat daha geniş ve 5 kat daha derin bir yapıya sahip.
Ayrıca Valles Marineris, Güneş Sisteminin bilinen büyük kanyon sistemi olma özelliği taşıyor.
Derleyen: Tuğba Akkesen
