Etiyopya’daki Awash vadisinde 1,2 milyon yıl öncesine ait bir obsidyen el baltası yapım atölyesi keşfetti.

İspanya’daki çeşitli kurumlara bağlı bir araştırma ekibi,  Fransa’dan iki, Almanya’dan da bir meslektaşı ile birlikte çalışarak Etiyopya’daki Awash vadisinde 1,2 milyon yıl öncesine ait bir Obsidyen el baltası yapım atölyesi keşfetti. Grup, Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımlanan makalelerinde el baltalarının nerede bulunduğunu, durumlarını ve yaşlarını anlattı.

Taş Devri, yaklaşık 2,6 milyon yıl öncesinden, Tunç Çağı’nın başladığı yaklaşık MÖ 3300 yılına kadar sürdü. Bu zaman aralığı da üçe ayrılır: Paleolitik, Mezolitik ve Neolitik. Önceki araştırmalar, “yontma atölyelerinin” Avrupa’da Orta Pleistosen dönemi sırasında, yaklaşık 774.000 ila 129.000 yıl önce ortaya çıktığını göstermiş. Alet yapımı olarak geliştirilen bu tür atölyeler, bir beceriye dönüşmüştü. Bu tür becerileri geliştiren bireyler, ihtiyaç duyduğu aletleri yapabilmek için atölyelerde birlikte çalıştılar.

El baltaları, keskin bir kenar oluşturmak için bir taşın parçalarının yontulmasıyla yapılmış. Hiçbir şeye bağlı değillerdi, kullanımdayken basitçe elde tutulabilirdi. Kullanılan taşlar tipik olarak çakmaktaşı ve daha sonraki zamanlarda obsidyendi. Lavların hızla soğuması sonucu oluşan bir volkanik cam türü olan obsidyen, son derece kırılgan ve tehlikeli bir kaya. Obsidyen, modern zamanlarda bile elde çok sert olduğu için çalışılması zor bir malzeme olarak kabul edilir. Zanaatkârlar, günümüzde obsidyenin elleri yaralama riskini bildiklerinden dolayı malzeme ile çalışırken koruyucu giysiler kullanıyor.

Bu yeni keşifte araştırmacılar, daha önce görülmemiş bir şekilde çok daha erken kurulmuş bir obsidyen el baltası yontma atölyesinin kanıtlarını buldular.

Araştırmacılar, bir tortu tabakasına gömülü bir el baltası bulduklarında Melka Kunture kazı alanında çalışıyorlardı. Toplamda 578 tane el baltası buldular ve üçü hariç hepsi obsidyenden yapılmıştı. Eksenlerin etrafındaki malzemenin tarihlenmesi, bunların yaklaşık 1,2 milyon yıl öncesine ait olduğunu gösterdi.

Baltaların incelenmesi, hepsinin aynı şekilde yapıldığını gösterdi, bu da araştırmacıların eski bir yontma atölyesi bulduklarını gösteriyor.

 Bulgu, böyle bir atölyenin bilinen en eski örneğini ve türünün Avrupa’da olmayan ilk örneğini işaret ediyor.

Ekip, araştırmalarında, bilinmeyen insan türünden, “alışılmadık derecede kırılgan ve keskin volkanik camın büyük pullarını etkili bir şekilde ayırmak ve şekillendirmek gibi teknolojik sorunları” çözme yeteneğine sahip yaratıcı düşünürler olarak bahsetti.

Onlara göre “standartlaştırılmış obsidyen el baltaları, tamamen hâkim olunan becerilerin tekrar tekrar kullanıldığına dair bol miktarda kanıt sağlıyor”.

 Araştırmacılar, çalışmanın o kadar uzun zaman önce yapıldığını ve onları yapan hominidleri bile tanımlayamadıklarını belirtiyorlar. Hominidler ise; büyük insansı maymunlar veya insangiller olarak bilinir. Primatlar takımının insansılar üst familyasına ait bir familyadır.

Derleyen: Tuğba Akkesen