Deprem korkusu yaşayan vatandaşların binalarının sağlamlık durumunu görmeleri için birtakım testler ve ölçümler yapılıyor. Bunlardan bir tanesi de karot testi. Peki, bina dayanıklılık testi olarak da bilinen bu test nasıl yapılmakta?
Kahramanmaraş depreminin ardından karot testi ve benzeri bina dayanıklılık testleri aramaları hız kazanmaya başladı. Oturduğumuz bina güvenli mi, neler yapabiliriz sorusu da elbette insanların cevaplarını beklediği sorulardan sadece birkaçı olarak karşımıza çıkmakta.
Bina dayanaklılık testi uygulaması için belediyede görevli yapı uzmanları, bina dayanıklılık testi için “Karot alma” yöntemini uyguluyor. Karot kelimesi havuç anlamına gelmekte. İnşaat sektöründe verimli olarak kullanılan terim olarak adlandırabilir. Beton delme işlemine verilen ad olan ve her türlü betonu muhteşem bir şekilde delebilen karot makineleri, delme çapına göre farklı uçlar takılarak kullanılabilir. Karot makinesinin en büyük özelliği ise; silindirik bir şekilde delerek betona zarar vermeden işlemi tamamlayabilmesi.
Karot testi başarılı olması ve alıcısına tatmin edici bir karot raporu sunulması için yapıların özelliklerine göre özel alanlarından numune alınması gerekir. Öncesinde parapet, duvar veya bölmeler başvurulacak ilk alanlar. Daha sonra perde, kolon ve kiriş döşeme alanlarına geçilmesi gerekir. Karot testi için inşaatlardan, taze betondan numune alınamaz. Alınsa bile istenilen sonuçlara ulaşmak neredeyse imkânsız; çünkü beton kuruyacağından testte işlevini yitirir. Karot testi için bitmiş binalardan betonarme karkas sistemiyle betonun sağlamlığı kontrol edilir.
Alınan numuneler yapı ve zemin laboratuvarına götürülerek buradaki makinelerde basınca tabi tutulur. Basınca dayanamayan karot örnekleri kırılır. Bu da binanın riskli olduğunu gösterir.
Bina dayanıklılık testindeki bir diğer yöntem de, binaya tahribat vermeden sismik aletle yapılıyor. Yapı uzmanları da ellerindeki sismik cihazı duvarın uygun bir yerinden betona dayayıp titreşimleri dinliyor. Ulaşılan veriler sisteme yükleniyor ve burada karşılaştırmalar yapılıyor. Deprem yönetmeliğine göre C20’nin altındaki kolonlar riskli gruba giriyor. Bu tablo bir ihbar kabul edilerek betondan numune alımı yapılıp binanın depreme dayanıklılığıyla ilgili gerçek sonuç ortaya çıkarılıyor. Binaların sağlamlık testinin yanında beton içindeki demirler de inceleniyor. Demirlerin nervürlü olmasına da özellikle dikkat ediliyor. Riskli olduğu kesinleşen binalar için boşaltım ve yıkım işlemleri başlatılıyor. Her iki yöntemde de binanın depreme güvenli olup olmadığıyla ilgili rapor, hak sahiplerine bildiriliyor.
Karot testinin faydası nedir?
Karot raporu almanın faydalarından biri, deprem riski olduğu düşünülen binalarda bu riskin olmadığını kanıtlamak. Riskli olduğu düşünülen veya biten her yeni yapının güvenirliliğin tespiti için mutlaka karot raporu almak gerekir. Tüm yaşam alanlarının ve yapılarının depreme dayanıklı olduğunu kanıtlamak için alınması gerekilen “zorunlu rapor” olarak isimlendirilir.
Karot Testi İçin Nereye Başvurulur?
Karot testi için bulunduğunuz yerin Belediye Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü vasıtası ile yapılabilir. Bununla birlikte bizzat belediyeye başvuru yapabilirsiniz. Diğer bir rapor tamamlama için Kaymakamlık Kurumuna başvurarak da gerçekleştirebilirsiniz. Ayrıca bina sağlamlık testini yapan kurumlar ise bu alanda çalışmalar yapan özel şirketlerdir.
Derleyen: Tuğba Akkesen
