ABD’nin çip ihracatına getirdiği kontrol ve kısıtlamaların ardından Hollanda hükümeti de ulusal güvenliğini korumak amacıyla ülkenin en gelişmiş mikroçip teknolojisi ihracatına kısıtlamalar getirecek.

Duyuru, Hollanda hükümetinin Çin’in çip üretim endüstrisini engellemeye yönelik ilk somut adımı oldu. ABD ekim ayında Amerikan çip üretim araçlarının Çin’e sevkiyatına kapsamlı ihracat kısıtlamaları getirdi ancak bu kısıtlamaların etkili olabilmesi için Hollanda ve Japonya gibi önemli çip üretim teknolojisi üreten diğer kilit tedarikçilerin de bu kısıtlamaları kabul etmesi gerekiyordu. Müttefik ülkeler aylardır bu konuda görüşmeler yürütüyordu.

Hollanda Ticaret Bakanı Liesje Schreinemacher kararı parlamentoya gönderdiği bir mektupla duyurdu ve kısıtlamaların yazdan önce uygulamaya konulacağını söyledi. Bu kısıtlamalar, küresel mikroçip tedarik zincirinde önemli bir firma olan Hollanda merkezli çip ekipmanı üreticisi ASML’in ürünlerini de kapsayacak. Etkilenecek teknolojilerden birinin ASML’nin bilgisayar çipi üreticilerine sattığı en gelişmiş ikinci makineler olan “DUV” litografi sistemleri olduğu belirtildi. Bildiride, “Hollanda ulusal güvenlik gerekçesiyle bu teknolojinin en hızlı şekilde gözetim altına alınmasını gerekli gördüğü için Bakanlar Kurulu bir ulusal kontrol listesi uygulamaya koyacaktır.” denildi.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, perşembe günü yaptığı açıklamada Çin’in Hollanda’nın kararına karşı çıktığını söyledi. Mao, ülke ismi vermeden, “Hollanda tarafının objektif ve adil bir pozisyona bağlı kalacağını, kendi çıkarlarını korumak için hareket edeceğini ve bazı ülkeler tarafından ihracat kontrol tedbirlerinin kötüye kullanılmasını takip etmeyeceğini umuyoruz.” dedi. Çin, Washington tarafından uygulanan ihracat kontrollerine tepki olarak ABD’yi sık sık “teknoloji hegemonyası” olarak adlandırıyordu. ASML ise yaptığı açıklamada, DUV makineleri arasında en gelişmiş segmenti ihraç etmek için lisans başvurusunda bulunmak zorunda kalmayı beklediklerini ancak bunun 2023 mali görünümünü etkilemeyeceğini söyledi. Hollanda hükümeti 2019’dan bu yana ASML’in en gelişmiş litografi makinelerini Çin’e satmasını durdurdu. Ekim ayında Washington, dünyanın neresinde üretilirse üretilsin ABD araçlarını veya yazılımlarını kullanarak Çin’e çip ihraç eden şirketler için lisans gerektireceğini açıkladı.

Bu arada Güney Kore Ticaret Bakanlığı bu hafta başında ABD’nin yarı iletkenlere yönelik politikasına ilişkin endişelerini dile getirdi. Bakanlık, “Güney Kore hükümeti, Çip Yasası’nın koşullarının ticari belirsizlikleri derinleştirebileceğini, şirketlerin yönetim ve teknoloji haklarını ihlal edebileceğini ve ABD’yi bir yatırım seçeneği olarak daha az cazip hale getirebileceğini açıkça belirtecektir.” dedi. Güney Kore, aralarında dünyanın en büyük bellek çipi üreticisi Samsung’un da bulunduğu büyük mikroişlemci üreticilerine ev sahipliği yapıyor.

Schreinemacher, Hollanda hükümetinin değer zincirlerinin gereksiz yere kesintiye uğramasını önlemek için mümkün olduğunca dikkatli ve kesin bir şekilde” önlemlere karar verdiğini söyledi. Söz konusu mektupta, “Önemli olan, şirketlerin neyle karşı karşıya olduklarını bilmeleri ve yeni kurallara uyum sağlamak için zamana sahip olmalarıdır.” diye yazdı. Kaynaklara göre Japonya’nın bu hafta içinde çip ekipmanı ihracat politikalarına ilişkin bir güncelleme yayımlaması bekleniyor. Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanı (METI) Yasutoshi Nishimura parlamentoda olası kısıtlamalarla ilgili bir soru üzerine “Ulusal güvenlik nedenleriyle ihracat kurallarını sürekli gözden geçiriyoruz ancak bu şu anda herhangi bir şeye karar verdiğimiz anlamına gelmiyor.” dedi.

Derleyen: Deniz Akbulut