Önde gelen bir ilaç firması; kanser, kardiyovasküler ve otoimmün hastalıklar ile diğer rahatsızlıklara yönelik aşıların 2030 yılına kadar hazır olacağından emin olduğunu söyledi. Öyle ki bazı araştırmacılar, Covid aşısının başarısı sayesinde 15 yıllık ilerlemenin 12 ila 18 ay içinde “çözüldüğünü” dile getirdi.
İlaç şirketi Moderna’nın baş tıbbi sorumlusu Dr. Paul Burton, firmanın beş yıl gibi kısa bir süre içinde “her türlü hastalık alanı” için bu tür tedaviler sunabileceğine inandığını söyledi. Önde gelen bir koronavirüs aşısı üreten firma, farklı tümör türlerini hedef alan kanser aşıları geliştiriyor.
Burton: “Bu aşıya sahip olacağız ve son derece etkili olacak. Milyonlarca olmasa bile yüz binlerce hayat kurtaracak. Bence dünyanın dört bir yanındaki insanlara birden fazla farklı tümör türüne karşı kişiselleştirilmiş kanser aşıları sunabileceğiz.”
mRNA’ya dayalı tedavilerin her türlü hastalığa karşı korunmada umut vadettiğini belirten Burton, “Daha önce ilaç bulunamayan nadir hastalıklar için mRNA temelli tedavilere sahip olacağımızı düşünüyorum ve bundan 10 yıl sonra, bir hastalığın genetik nedenini gerçekten belirleyebileceğiniz ve mRNA temelli teknolojiyi kullanarak onarabileceğiniz bir dünyaya yaklaşacağımızı düşünüyorum.” açıklamalarında bulundu.
mRNA molekülü hücrelere protein yapma talimatı verir. Sentetik bir formun enjekte edilmesiyle hücreler, bağışıklık sistemimizin saldırmasını istediğimiz proteinleri pompalayabilir. Böylece mRNA tabanlı bir kanser aşısı, bağışıklık sistemini hastanın vücudunda halihazırda büyümekte olan bir kansere karşı uyaracak ve kanser sağlıklı hücreleri yok etmeden bu kansere saldırıp onu yok edebilecek.
Burton: “Pandeminin bu teknolojiyi hızlandırdığını düşünüyorum. Büyük miktarlarda aşıyı çok hızlı bir şekilde üretme konusunda son derece iyi hâle geldik.”
Ayrıca Pfzier, BioNTech ile işbirliği içinde zona dâhil olmak üzere diğer bulaşıcı hastalıklara göz dikti. Pfizer’dan bir sözcü şunları söyledi: “Covid-19 aşı geliştirme sürecinden öğrendiklerimiz, mRNA araştırma ve geliştirme konusundaki genel yaklaşımımızı şekillendirdi. Sadece bir yıl içinde on yıllık bilimsel bilgi birikimi elde ettik.”
ABD merkezli biyoteknoloji şirketi Novavax tarafından üretilen Covid aşısı gibi yeni nesil protein bazlı aşılar da dâhil olmak üzere diğer aşı teknolojileri de pandemiden fayda sağladı. Novavax’ın araştırma ve geliştirme başkanı Dr. Filip Dubovsky şunları söyledi: “Sadece geleneksel aşı teknolojilerinde değil, aynı zamanda daha önce ruhsat almamış yeni teknolojilerde de büyük bir hızlanma söz konusu. Bizim aşımız gibi mRNA da kesinlikle bu kategoriye giriyor.”
Salgına Hazırlık ve Yenilikler Koalisyonu (Cepi) CEO’su Dr. Richard Hackett, pandeminin en büyük etkisinin, daha önce onaylanmamış birçok aşı platformunun geliştirme sürelerinin kısalması olduğunu söyledi. Oxford Aşı Grubu Direktörü ve Birleşik Krallık Aşılama ve Bağışıklama Ortak Komitesi (JCVI) Başkanı Prof. Andrew Pollard ise, “Aşılara olan ilginin çok daha fazla olduğuna şüphe yok. Sorulması gereken asıl büyük soru, bundan sonra ne olacağı.” dedi.
Pollard: “Pandemiler, askeri bir tehdit kadar, hatta daha da fazla bir tehdittir. Çünkü bugün bulunduğumuz yerden kesin olarak gerçekleşeceklerini biliyoruz. Ancak bir nükleer denizaltı inşa etmek için bile gereken miktarda yatırım yapmıyoruz.”
Bilim insanları, son üç yılda “büyüklük sırasına göre” hızlanan ilerlemenin, yüksek düzeyde yatırım yapılmadığı takdirde boşa gideceği konusunda uyarıyor.
Derleyen: Görkem Süner
