• Sıfır emisyonlu teknolojilere odaklanan ve geleceğin anahtarı olan kritik minerallere olan talep artıyor.
• Önümüzdeki on yılın ortasında yenilebilir enerji kaynakları, kömürü geride bırakarak en büyük enerji üretim kaynağı olma yolunda ilerliyor.
• Ancak minerallerin çıkarıp işlenebilmesi için jeopolitik konum önemli bir yere sahip.

Uluslararası Enerji Ajansına göre düşük ve sıfır emisyonlu teknolojilere odaklanan geleceğin anahtarı olan kritik minerallere olan talep artıyor ve enerji endüstrisinin sürekli artan ihtiyaçları, bunun başlıca nedeni olarak görülüyor.

Ülkenin savunma ve ekonomisini tehdit eden tedariki güvenli olmayan minerallere önemi ve bulunabilirliği açısından kritik mineraller deniliyor. Kritik mineraller, gelişmiş ülkelerin ekonomik güvenliği, düşük-karbon ekonomisine geçişi ve sürdürülebilirliği için gerekli olan ham maddeleri kapsıyor.

Ajansın yayımladığı raporda, 2017-2022 yılları arasında ‘‘lityuma olan toplam talebin üç katına çıkacağı’’ belirtildi. Bununla birlikte, artışın arkasındaki ana faktörün enerji sektöründen gelen talep olduğu ifade edildi.

Kuruluş, kritik minerallerin geliştirilmesine yönelik yatırımların 2021’deki %20’lik artışının ardından 2022’de %30 oranında arttığını belirtti. Çin’deki firmaların geçen yıl yatırım harcamalarını neredeyse iki katına çıkardığına dikkat çeken rapor, lityum geliştirme konusunda uzmanlaşan şirketlerin, harcamalarında %50 artış kaydettiğini belirtti.

Uluslararası Enerji Ajansı, 2022’de yenilenebilir enerji kaynaklarının bu on yılın ortasında kömürü geride bırakarak gezegenin en büyük elektrik üretim kaynağı olma yolunda ilerlediğini açıklamıştı. Gezegenin karşı karşıya olduğu görevin bir işareti olarak Paris Anlaşmasının temel hedeflerinden biri olan küresel ısınmayı 1,5 santigrat derece ile sınırlandırmak için bu on yılın sonuna kadar daha fazla farklı projeye ihtiyaç duyacakları aktarıldı.

Ajans, batarya ve güneş enerjisi gibi teknolojilerin rekor düzeyde yaygınlaşmasının, mineral pazarında eşi görülmemiş bir büyümeye yol açtığını belirtti. Düşük ve sıfır emisyon teknolojileri açısından büyük önem taşıyan bu minerallerin çıkarılması ve işlenmesine yönelik sahaların geliştirilmesi, önemli bir jeopolitik boyuta sahip.

Örnek olarak Çin analizlere göre grafit ve nadir toprak elementlerinin çıkarılmasında ve lityumun işlenmesinde lider olmasına rağmen, çıkarılan kobalt için hâlâ başka bir ülkeye, Demokratik Kongo Cumhuriyetine bağımlı durumda.

Ajans, tüm mineral endüstrisinin sürdürülebilirlik referanslarının da üzerinde çalışılması gerektiğini belirtiyor. 2018 ve 2021 yılları arasında su çekimlerinin neredeyse iki katına çıktığını belirten Ajans, sera gazı emisyonlarının ise hâlâ yüksek olduğunu söyledi.

Uluslararası Enerji Ajansı direktörü Fatih Birol, “Dünya çapında temiz enerji geçişleri çok önemli, çünkü dünyanın enerji ve iklim hedeflerine ulaşması için önemi olan kritik mineraller pazarındaki büyüme bizi cesaretlendiriyor.” dedi. Ancak zorlukların olduğunu belirten Birol, “Tedarik zincirlerinin güvenli ve sürdürülebilir olmasını sağlamak için çok daha fazlasının yapılması gerekiyor.” dedi.

Derleyen: Davut Bulut