- ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesinden stratosferin kademeli olarak kurutulması önerisi geldi.
- Troposferden stratosfere su buharı sızıntısının görüldüğü bölgelere yapay bulutlar yerleştirilebilir.
- Geliştirme aşamasında olan çalışmanın yan etkilerinin hafif olacağı bildirildi.
Geçtiğimiz günlerde Science Advances dergisinde, iklim değişikliğiyle mücadelede “stratosferin kurutulması” üzerine bir araştırma yayımlandı.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesinden (NOAA) Joshua (Shuka) Schwarz, yeni araştırmaya dair açıklamalarda bulundu. Stratosferde sera gazı etkisi gösteren su buharının katmana girmeden önce havadan uzaklaştırılma olasılığından söz etti.
Stratosfer, troposfer katmanının üstünde, Dünya yüzeyinden 12 ila 50 kilometre yükseklikte yer alır. İçerdiği ozon molekülleri sayesinde Güneş’ten gelen morötesi ışınların soğrulmasını sağlar. Stratosferdeki su buharı, Dünya’dan yayılan ısının uzaya sızmasını engelleyen bir bariyer görevi üstlenir. Stratosfere giren buhar, troposfere geri dönmeden önce yaklaşık dört yıl tropik bölgelerden kutuplara doğru ilerler.
28 Şubat’ta yayımlanan araştırmada, troposferde doğal olarak sirkülasyona uğrayan su buharının stratosfere sızdığı kaydedildi. Schwarz açıklamasında, su buharının çoğunun tropik bölgelerde stratosfere girdiğini belirtti.
Troposferin yüksek kesimlerinde su, buhara ya da buz parçacıklarına evrilir ve stratosfere girmeden aşağı çöker. Bu hal değişiminin gerçekleşmesi için donmaya yetecek kadar buz ya da bulut oluşumuna yetecek kadar su buharı gerekir. Araştırmacılar Kuzey Avustralya üzerinde küçük bir bölgede bu koşulların sağlanmadığını keşfetti. Schwarz temel amaçlarının, bu küçük bölgede yapılacak potansiyel çalışmalar ile stratosferik su buharını azaltmak ve daha fazla kızılötesi ışını uzaya ulaştırmak olduğunu söyledi.
Bilgisayar modelli simülasyonlar ile test yapan araştırmacılar iklim değişikliği etkilerinin yedide birinin telafi edilebileceğini öngörüyorlar. Sızıntı görülen bölgelere buz ve su buharı oluşumu için konulan kısa ömürlü bulutlar, dolaşımda olan havada su bulunması önleyecek. Bu tür yapay parçacıkların tekrar tekrar enjekte edilmesi ile stratosferin kademeli olarak kurutulabileceği tahmin ediliyor.
Önerilen strateji hâlâ belirsizliğini korusa da ihtimallerin değerlendirildiği ve imkânsız bir sonuçla karşılaşılmadığı notu düşüldü. Schwarz potansiyel hafif yan etkiler hakkında da konuştu: “Su buharı stratosferde mevsimsel değişikliklere bağlı, doğal olarak değişir ve kurutmaktan bahsettiğimiz miktar bu mevsimsel değişiklikten çok daha küçüktür.”
Derleyen: Esame Ayşe Atalay
