- Kas liflerinin yapısı ve beyin kontrolü, insanların hızlarını belirlerken önemli rol oynuyor.
- Peki koşu hızımızı nasıl artırırız ve hızlı koşan insanlar bunu nasıl yapıyor?
- Genetik faktörler de hızınızı belirlemede etkili ancak hız sadece genetik faktörlere bağlı değil. Antrenman ve çeşitli aktivitelerle koşu hızını artırmak mümkün.
Dünyanın en hızlı insanı Usain Bolt, saatte 37,57 kilometre hızla 100 metrelik bir sprint koştu. Bu insan için akıl almaz derecede hızlı ve arabayla mahallenizde veya okul bölgesinde hızlı bir şekilde seyahat etmekle aynı hızda. Dünyadaki çok az sayıda koşucu benzer bir hıza ulaşabiliyor.
İnsanların çok hızlı koşabilmesinin bazı nedenleri varken diğerlerinin daha yavaş koşma eğiliminde olmasının da birkaç nedeni bulunuyor. Ebeveynlerimizden aldığımız miraslar önemli bir rol oynuyor ancak tercihleriniz ve deneyimleriniz de bir o kadar önemli.
Pediatrik egzersiz bilimcileri, çocukların sağlıklı olmalarına yardımcı olacak programlar oluşturuyor ve değerlendiriyor. Heyecan verici haber şu ki genetikleriniz üzerinde kontrolünüz olmasa da hızınızı artırmak için eğitebilirsiniz.
İnsan vücudu, farklı yönlere ve çeşitli hızlara hareket etmeyi sağlayan, bir arada çalışan 600’den fazla kas içeriyor. Bu kaslar, lif gruplarından oluşuyor ve iki ana türe ayrılıyor: Hızlı kas lifleri ve yavaş kas lifleri. Hızlı kas lifleri ile yavaş kas lifleri kaslarınızın hızlı koşma yeteneğiniz üzerinde etkisi olan önemli bir faktör. Kaslar, bu lif türlerinin farklı karışımlarına sahip. Örneğin, baldırıyı oluşturan iki kas bulunuyor ve bunlardan birincisi çoğunlukla hızlı kas liflerine sahip. Bu, sprint ve sıçrama için kullanılan gastroknemius kası.
Baldırının diğer kası çoğunlukla yavaş kas liflerine sahip. Bu kas türü ise yürüyüş ve koşu için kullanılan soleus kası. Hızlı kas lifleri daha büyük ve vücudun hızlı bir şekilde hareket etmesine ve önemli miktarda kuvvet üretmesine yardımcı oluyor. Sprintçiler genellikle hızlı kas liflerine sahip. Bununla birlikte, bu kas lifi türü aynı zamanda hızlı bir şekilde yoruluyor. Bu da üst düzeyde kısa mesafelerde koşulmasını sınırlıyor. Yavaş kas lifleri daha küçük ve yavaş hızlarda büyük dayanıklılıkla koşulmasına yardımcı oluyor. Uzun mesafe koşucuları ve rekabetçi bisikletçiler genellikle bu tür kaslara sahip.
Her bir kas lifi türünden ne kadarınız olduğu çoğunlukla genleriniz tarafından belirleniyor ancak egzersizlerle bu kasları eğitmek mümkün. Bununla birlikte yetenek sadece kaslarla ilgili değil. Beyniniz de kas gelişiminde önemli bir rol oynuyor. Adımınızın ne kadar uzun olacağını, kollarınızın nasıl hareket edeceğini, ayaklarınızın nasıl yere vuracağını ve nefes almak için kullandığınız teknikleri kontrol edebilmeniz için bu konuda eğitilmiş bir beyine ihtiyaç var. Vücudunuza en iyi koşu tekniklerini kullanmayı öğretebilirsiniz. Bu, vücudunuzun dik durması için uygun duruşu ve ekonomik bir adım atmayı içeriyor. Ayrıca tüm vücudunuzu kullanarak kollarınızı çekerek ayak parmaklarınız üzerinde koşarak ve uçuş aşamasında her iki ayağınız yerden yukarıdayken harcadığınız süreyi en üst düzeye çıkararak koşu formunuzu geliştirebilirsiniz. Doğru koşu tekniklerini kullanmak kasların daha fazla güç oluşturmasına ve birlikte çalışmasına yardımcı oluyor, bu da daha hızlı koşmanızı sağlıyor. Bu formülleri uyguladıktan sonra hızlı bir şekilde uygulayabilmek ise beynin bu konuda antrenman yapmasıyla mümkün oluyor.
Daha hızlı koşmak için nasıl antrenman yapılır?
Daha hızlı olabilmek için antrenmanda yapabileceğiniz kadar hızlı koşmalısınız. Bu yanlış!
Daha hızlı olmak için olabildiğince hızlı koşmanıza gerek yok. Ayrıca sprint yaptığınız aktiviteler arasında dinlenmek için kısa molalar vermeniz sizin lehinize olacaktır.
Daha hızlı hâle gelmek için ağırlıklar kaldırmanız gerekiyor. Yanlış!
Fonksiyonel kuvvet antrenmanı, belirli hareketlerde daha iyi olmanıza yardımcı olan egzersizleri yapmayı, orta ağırlıklar veya kendi vücut ağırlığınızın direncini kullanmayı içeriyor. Plank, lunges, step-up veya jump squat yapmak harika örnekler. Bu aktiviteler, koşu sırasında önemli olan kasları hedefliyor.
Hızlı bir koşucu olmak için hayatınızın erken dönemlerinde koşuya odaklanmanız gerekiyor. Yanlış!
Hayatınızın erken dönemlerinde odaklanacağınız tek bir aktivite seçmek, aslında hızlı bir koşucuya dönüşme yeteneğinizi sınırlayabiliyor. Farklı fiziksel aktiviteler yapmak, koşunuzu geliştirebilecek yeni beceriler geliştirmenize yardımcı oluyor. Örneğin, futbolda kullanılan hareketler ve dayanıklılık, daha hızlı koşma yeteneğine dönüşebiliyor.
Antrenman eğlenceli değil. Yanlış!
Eğitim programları birçok şekil ve farklı form alabiliyor. Arkadaşlarınızla koşu oyunları oynayabilir, çeviklik merdiveni kullanarak hızlı ayak hareketleri üzerinde çalışabilir veya engel parkurları oluşturabilirsiniz. Eğitim yaparken eğlenmek ve koşu hızını teşvik eden aktivitelere düzenli olarak katılmak önemli.
Yani, bir sonraki Usain Bolt olmak isteseniz de sadece arkadaşınızla yarışı kazanmak isteseniz de biraz genetik şans ve çalışma ile bunun mümkün olabileceğini unutmayın.
Derleyen: Eliz Canyurt
