- “Şimdiye kadar, implantasyon sonrası gelişime ilişkin bilgimizin çoğu, sabit zaman noktalarında, statik slaytlar üzerinde yapılan çalışmalardan elde ediliyordu.”
- Aslında, canlı varlıklar olarak ilk gelişmelerimiz bıldırcınlarınkine benzer ve embriyoları yumurtaların içinde büyüdüğü için nispeten kolay taranabiliyorlar.
Gelişen fetüslere daha yakından ve gerçek zamanlı bir bakış atmak ve doğum kusurları ile diğer sağlık sorunlarının potansiyel nedenlerini daha iyi anlamak için bilim insanları, beklemediğiniz bir kaynağa yöneldi: bıldırcın yumurtası.
Aslında, canlı varlıklar olarak ilk gelişmelerimiz bıldırcınlarınkine benzer ve embriyoları yumurtaların içinde büyüdüğü için nispeten kolay taranabiliyorlar. Kuş yumurtaları uzun zamandır bilim insanları tarafından embriyoların incelenmesi için tercih edilmektedir .
Avustralya’daki araştırmacılar, erken embriyonun yapısını oluşturan aktin sitoskeletonu adı verilen aktin proteinlerine bağlanan bir floresan peptidi ifade etmek için yetiştirilen bıldırcınları taşıyan yumurtaları kullandılar. Bu yaklaşım, hücrelerin göç etmesini ve organları oluşturmak için bir araya gelmesini izlemelerine olanak sağladı.
Queensland Üniversitesi’nden gelişim biyoloğu Melanie White, “İlk kez önemli erken gelişim süreçlerinin yüksek çözünürlüklü, gerçek zamanlı görüntülerini gördük” diyor .
Ekip, kalp, beyin ve omurilik oluşumunun çok erken aşamalarını görebildi. Hücrelerin hareketini özetleyen floresan işaretleyiciyi yakalamak için çeşitli mikroskop aletleri kullanıldı.
Yapılan gözlemlerden biri , merkezi sinir sisteminin öncüsü olan nöral tüpün, hücrelerin bir araya gelmesiyle ‘fermuarlanarak’ kapandığıydı.
White, “Hücrelerin çıkıntılarıyla açık nöral tüpün karşı tarafına nasıl ulaştığını gördük; hücreler ne kadar çok çıkıntı oluşturursa, tüp o kadar hızlı kapanıyordu,” diye açıklıyor .
“Bu süreç ters giderse veya bozulursa ve tüp insan gelişiminin dördüncü haftasında düzgün kapanmazsa, embriyonun beyin ve omurilik kusurları olur.”
Bıldırcınların kalbini oluşturacak kök hücrelerde de benzer bağlantılar oluşmuştu .
White, “Embriyonun derinliklerindeki kalp kök hücrelerinin ilk temasını oluşturan çıkıntılar ve birbirlerine tutunarak çevrelerine ve birbirlerine tutundukları filopodiaları görüntüleyebildik” diyor .
“Bu, hücrenin aktin sitoskeletonunun canlı görüntülemede bu teması kolaylaştırması açısından ilk kez bir insanın yakaladığı bir durum.”
Erken yaşam hakkında büyüleyici bir bakış açısı sunmanın yanı sıra, çalışma doğum kusurlarının nasıl ve neden meydana geldiğine dair bilgimizi artırmak için önemlidir . Bağlantı süreçleri başarısız olduğunda, bu gelişmekte olan bebek için sorunlara yol açabilir.
Bu biyolojik dönüşümlerin gerçek zamanlı ve en küçük ölçeklerde gerçekleştiğini görmek, gelecekte doğum kusurları riskini azaltmak veya en azından belirlemek için faydalı olabilir. Ekip tarafından bu süreci kullanan bıldırcın yumurtaları üzerinde daha fazla çalışma planlanıyor.
Bilim insanları rahimde neler olduğuna dair modellerini ve anlayışlarını geliştirmeye devam ediyorlar ve bu sayede mümkün olduğunca daha sağlıklı gebelikler yaratmak için çalışabiliyoruz.
White, “Amacımız gelecekte hedeflenebilecek veya doğuştan gelen doğum kusurlarının taranmasında kullanılabilecek proteinler veya genler bulmak” diyor .
“Bu yeni bıldırcın modelinin gerçek zamanlı gelişimi incelemek için sunduğu olanaklar bizi çok heyecanlandırıyor.”
Derleyen: Enis Yabar
