- Parkinson hastalığının ana tedavilerinden biri, maalesef zamanla titreme ve sarsıntı gibi problemlere yol açarak tedavinin uzun süre etki gösterebilecek faydalarını azaltıyor.
- Yeni bir çalışmada; beynin kritik bir bölgesinde, hafıza oluşumundaki süreçlere benzeyen bir şekilde ilaca yanıt veren hücreler bulundu.
- Araştırmada, bu “kötü anıların” engellenmesiyle yan etkilerin önlenebileceği görüldü.
Bu hastalıkta kullanılan L-DOPA (veya Levodopa), Parkinson beynindeki kimyasal dopamin eksikliğini gidermeyi amaçlar. Bu bir tedavi değildir ancak hastalığın şiddetini hafifletir. Ne yazık ki, birkaç yıl uzun süreli kullanımdan sonra; seğirme, sallanma ve baş sallama gibi kontrol edilemeyen hareketlere yol açan diskineziyi tetikleyebilir.
Birmingham’daki Alabama Üniversitesi’nden patolog David Figge: “Tamamen alternatif bir tedavi aramak yerine, diskinezinin ilk etapta gelişmesini önlemenin bir yolu olup olmadığını görmek istedik.” diyor.
Fareler Üzerinde Test yapıldı
Fareler üzerinde yapılan testlerde Figge ve ekibi, L-DOPA’nın neden diskineziye yol açtığını belirlemeye çalıştı. Beynin “striatum” adı verilen motor kontrolünün yapıldığı bir bölümünde aktivite olduğuna dair kanıtlar buldular. Daha gelişmiş analizlerdeyse, mekanizmaların hafıza oluşumu sürecine benzediğini buldular.
D1-MSN olarak bilinen nöronlar aktivitenin çoğundan sorumluydu. L-DOPA tarafından aktive edildiklerini ve diğer nöronlarla bağlantı kurduklarını gösteren genleri ifade ediyorlardı. (Bu anı oluşturmada önemli bir süreçtir.)
D1-MSNs hücreleri tarafından ifade edilen genlerden biri “Activin A” adı verilen bir protein üretmektedir. Araştırmacılar fareler üzerinde yaptıkları deneylerde Activin A’yı bloke ettiklerinde diskinezinin başlangıcı engellenmiştir.
Beynin Motor Hafızası Kilit Nokta
UAB’den nörolog Karen Jaunarajs: “Beyin bir motor hafıza oluşturuyor gibiydi ve bir hasta her L-DOPA tedavisi aldığında; bu hafızada kalan şey, daha sonraki her L-DOPA maruziyetinde hatırlanıyordu. Esasen, Activin A’nın çalışmasını engelleyerek, fare modellerinde diskinezi semptomlarının gelişimini durdurmayı başardık ve beynin L-DOPA’ya verdiği motor tepkiye ilişkin hafızasını etkili bir şekilde sildik.” diyor.
Hastalar L-DOPA tedavisine ara verdiklerinde bile, tedavi yeniden başlar başlamaz diskinezi geri geliyor. Bu araştırma bunun nedenini açıklayabilir. Sebebi, beynin istenmeyen yan etkilere neden olan aynı motor anılara tutunması olabilir.
Parkinson Hastaları Üzerinde De Test Edilmeli
Elbette tüm bunların insanlarda test edilmesi gerekiyor. Fareler, insanlarla güçlü benzerliklere sahip ve bilimsel araştırmalarda sıklıkla kullanılıyor ancak bu bulguların Parkinson hastalarında doğrulanması gerekli.
Diskinezi durdurulabilirse L-DOPA’nın; Parkinson ile birlikte gelen sertlik, katılık, yavaş hareket ve titreme sorunlarını azaltma çalışmalarına devam edebileceği umulmaktadır. Bu arada, hastalığın tamamen ortadan kaldırılması için çalışmalar da devam etmektedir. Figge, “Diskinezi azalırsa, hastalar Parkinson tedavilerinde daha uzun süre etki görebilirler” diyor.
Derleyen: Rüya Uzun