Yapay zeka, hızlı dekarbonizasyonun bile küresel ısınmayı 1.5 derece Celsius’un altında tutmaya yetmeyeceğine dair yeni kanıtlar sunuyor. Bu yüzyılın en sıcak yıllarının, son dönemdeki rekorları kırma olasılığı yüksek.
Detaylar haberimizde…
Stanford Üniversitesi araştırmacıları, küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin 1.5 derece Celsius üzerinde sınırlama hedefinin artık neredeyse kesin olarak ulaşılamaz olduğunu ortaya koydu. Geophysical Research Letters dergisinde yayınlanan sonuçlar, önümüzdeki en sıcak yılların mevcut sıcaklık rekorlarını büyük olasılıkla kıracağını gösteriyor.
Araştırmacılar, insanlık 2050’li yıllara kadar sera gazı emisyonlarını net sıfıra indirme hedeflerini tutturmayı başarsa bile, küresel ısınmanın 2 derece Celsius’u aşma olasılığının %50 olduğunu bildirdi. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından yapılan değerlendirmeler de dahil olmak üzere bir dizi önceki çalışma, bu hızda dekarbonizasyonun küresel ısınmayı 2 derecenin altında tutacağı sonucuna varmıştı.
Stanford Doerr Sürdürülebilirlik Okulu iklim bilimcisi Noah Diffenbaugh, “Son yıllarda dünya genelinde sıcak hava dalgalarından şiddetli yağışlara ve diğer aşırılıklara kadar hızlanan etkiler görüyoruz. Bu çalışma, en iyi senaryoda bile, yakın zamanda uğraştığımızdan daha şiddetli koşullar yaşamamızın çok olası olduğunu gösteriyor” dedi.
Bu yıl, küresel ortalama sıcaklıkların sanayi öncesi temel çizgisinin 1.5 derece Celsius veya yaklaşık 2.7 derece Fahrenheit üzerine çıkması bekleniyor ve 2023’ü geride bırakarak Dünya’nın rekor düzeydeki en sıcak yılı olması bekleniyor. Yeni araştırmaya göre, hızlı dekarbonizasyon altında bile bu yüzyılın en sıcak yılının en az yarım derece Celsius daha sıcak olma olasılığı onda dokuz.
Yapay Zeka ile İklim Projeksiyonlarını İyileştirme
Yeni çalışma için Diffenbaugh ve Colorado Eyalet Üniversitesi iklim bilimcisi Elizabeth Barnes, dekarbonizasyon hızına bağlı olarak küresel sıcaklıkların ne kadar yükselebileceğini tahmin etmek için bir yapay zeka sistemi eğitti.
Yapay zekayı eğitirken, araştırmacılar iklim modeli simülasyonlarının geniş arşivlerinden sıcaklık ve sera gazı verilerini kullandılar. Ancak gelecekteki ısınmayı tahmin etmek için yapay zekaya girdi olarak gerçek tarihsel sıcaklıkları ve gelecekteki sera gazı emisyonları için yaygın olarak kullanılan birkaç senaryoyu verdiler.
Barnes, “Yapay zeka, gelecekteki projeksiyonlardaki belirsizliği azaltmak için inanılmaz derecede güçlü bir araç olarak ortaya çıkıyor. Zaten var olan birçok iklim modeli simülasyonundan öğreniyor, ancak tahminleri daha sonra gerçek dünya gözlemleriyle daha da geliştiriliyor” dedi.
Çalışma, dünyanın 2015 Paris İklim Anlaşması’nın daha iddialı hedefini, yani uzun vadeli ısınmayı 2 derecenin “çok altında” tutarken 1.5 dereceyi önlemek için çaba göstermeyi taahhüt ettiği hedefi neredeyse kesin olarak kaçırdığını gösteren artan sayıda araştırmaya katkıda bulunuyor.
Barnes ve Diffenbaugh’ın ETH-Zürih’ten Sonia Seneviratne ile birlikte yazdığı ve Environmental Research Letters’da yayınlanan ikinci bir yeni makale, Güney Asya, Akdeniz, Orta Avrupa ve Sahra Altı Afrika’nın bazı bölgeleri de dahil olmak üzere birçok bölgenin, emisyonların artmaya devam ettiği bir senaryoda 2060 yılına kadar 3 derece Celsius ısınmayı aşacağını öne sürüyor – bu da önceki çalışmalarda tahmin edilenden daha erken.
Aşırılıklar Önemli
Her iki yeni çalışma da Diffenbaugh ve Barnes’ın 1.5 ve 2 derece Celsius hedeflerinin ne zaman aşılacağını tahmin ettiği 2023 tarihli bir araştırmaya dayanıyor. Ancak bu eşikler uzun yıllar boyunca ortalama koşullara dayandığından, iklimin ne kadar aşırı hale gelebileceğinin tam hikayesini anlatmıyorlar.
Stanford’da Kara J Vakfı Profesörü ve Kimmelman Ailesi Kıdemli Üyesi olan Diffenbaugh, “Bu şiddetli etkileri yıldan yıla izlerken, dünya emisyonları hızla azaltmada tamamen başarılı olsa bile iklimin ne kadar aşırı hale gelebileceğini tahmin etmekle giderek daha fazla ilgilenmeye başladık” dedi.
Emisyonların 2050’lerde net sıfıra ulaştığı bir senaryo için – iklim modellemesinde yaygın olarak kullanılan en iyimser senaryo – araştırmacılar, bu yüzyılın en sıcak yılının küresel olarak sanayi öncesi temel çizgisinden en az 1.8 derece Celsius daha sıcak olma olasılığının onda dokuz olduğunu, en az 2.1 derece Celsius olma olasılığının ise üçte iki olduğunu buldular.
Emisyonların 2100 yılına kadar net sıfıra ulaşamayacak kadar yavaş azaldığı bir senaryo için Diffenbaugh ve Barnes, en sıcak yılın küresel olarak sanayi öncesi temel çizgisinden 3 derece Celsius daha sıcak olma olasılığının onda dokuz olduğunu buldular. Bu senaryoda, birçok bölge 2023’te meydana gelenden en az üç kat daha fazla sıcaklık anomalisi yaşayabilir.
Adaptasyona Yatırım Yapmak
Yeni tahminler, yalnızca dekarbonizasyona değil, aynı zamanda insan ve doğal sistemleri şiddetli sıcağa, yoğun kuraklığa, şiddetli yağışlara ve devam eden ısınmanın diğer sonuçlarına karşı daha dirençli hale getirme önlemlerine yatırım yapmanın önemini vurguluyor. Tarihsel olarak, bu çabalar karbon emisyonlarını azaltmanın gerisinde kaldı, dekarbonizasyon yatırımları küresel iklim finansmanında ve 2022 Enflasyon Azaltma Yasası gibi politikalarda adaptasyon harcamalarını geride bıraktı.
Diffenbaugh, “Sonuçlarımız, dekarbonizasyona yönelik tüm çaba ve yatırım mümkün olduğunca başarılı olsa bile, adaptasyona orantılı yatırımlar olmadan, insanların ve ekosistemlerin şu anda hazırlıklı olduklarından çok daha aşırı iklim koşullarına maruz kalma riskinin bulunduğunu gösteriyor” dedi.
Derleyen: Enis Yabar
