Amerika Birleşik Devletleri’nde, kara üstü ticari süpersonik uçuşlara getirilen 52 yıllık yasağın yeni bir başkanlık emriyle kaldırılmasıyla, süpersonik ticari seyahatin yakın gelecekte yeniden başlaması bekleniyor. 6 Haziran’da yayımlanan bu emir, yasağı kaldırmanın yanı sıra, süpersonik uçuşlar için gürültüye dayalı sertifikasyon kurallarının getirilmesine dair bir takvim de belirliyor.

Yasağın Arka Planı ve Kaldırılma Nedenleri

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), 1973 yılında, halktan gelen gürültü şikayetleri nedeniyle kara üstü ticari süpersonik uçuşları yasaklamıştı. O dönemde ABD, Fransa, Birleşik Krallık ve Sovyetler Birliği süpersonik havacılık teknolojileri üzerinde çalışıyordu. Ancak her ülkenin süpersonik uçağı, yer seviyesinde sağır edici ve camları titreten sesler çıkarıyordu. Sovyetler Birliği’nin Tu-144 tasarımı, Mach 1 (saatte 1.235 km) hızına ulaşmak için yüksek sesli afterburner’lara büyük ölçüde bağlıydı.

Yeni başkanlık emri, bu yasağı kaldırdı ve New York ile Los Angeles arasındaki seyahat süresini altı saatten yaklaşık 3,5 saate indirme potansiyeli sunuyor.

Teknolojik Gelişmeler: Sessiz Uçuşlar

Günümüzde, Boom Supersonic gibi şirketler “boomless cruise” adı verilen bir teknoloji geliştiriyor. Bu teknoloji sayesinde bir uçak, 9.100 metrenin (30.000 fit) üzerinde uçarak Mach 1 hızına ulaşabiliyor ve yer seviyesinde herhangi bir ses üretmiyorlar. Bu durum, “Mach cutoff” olarak bilinen bir fenomenle açıklanıyor. Boom’un uçağı, sonic patlamaları yukarı doğru iterek yere ulaşmadan dağılmasını sağlayan test uçuşunu Ocak 2025’te tamamladı ve bu bir kilometre taşıydı.

Boom, Lockheed Martin ve araştırma ortağı NASA’nın geliştirdiği X-59 süpersonik gösteri jetiyle de rekabet ediyor. X-59’un tasarımı, uçağın motorlarını gövdenin üst kısmına yerleştirerek, yer seviyesine ulaşan şok dalgalarını ve sonuç olarak ortaya çıkan gürültüyü sınırlamayı hedefliyor.

Yasal Süreç ve Uygulama Takvimi

Bu teknolojinin yasal düzenleme takvimi, agresif olarak değerlendirilebilir. Yeni direktif, süpersonik uçuş yasaklarının 3 Aralık’a kadar yürürlükten kaldırılmasını, gürültü sertifikasyon standartlarının 6 Aralık 2026’ya kadar oluşturulmasını ve nihai kuralların 6 Haziran 2027’ye kadar uygulanmasını öngörüyor. Karşılaştırmak gerekirse, ticari dronların kullanımı için kural koyma süreci, hükümet emrinden nihai uygulamaya kadar dört yıl sürmüştü.

Derleyen: Enis Yabar