Endokannabinoid Sistem, Doğal Yollarla ‘Kafa’ Yapıyor

Yale Üniversitesi Esrar ve Kannabinoidler Bilimi Merkezi direktörü ve psikiyatri profesörü Deepak Cyril D’Souza, endokannabinoid sistemin (kısaca ECS) tüm insanlarda, tavşanlarda, farelerde, köpeklerde ve diğer tüm memelilerde mevcut olduğunu söylüyor. “Beyin ve vücutta doğal bir iletişim sistemidir. Homeostazda, yani dengede kalmada önemli bir rol oynadığına inanıyoruz.” diyor.

ECS, araştırmacıların esrarın beyin ve vücut üzerindeki psikotropik etkilerini araştırdığı 1990 yılına kadar keşfedilmemişti. İşte o zaman insan vücudunun çeşitli kimyasallara (tetrahidrokanabinol, THC, esrarın temel psikoaktif bileşiği ve psikoaktif olmayan kanabidiol, CBD) yanıt veren kanabinoid reseptörleri veya bağlanma bölgeleri olduğunu ve ayrıca kendi endokannabinoidlerini ürettiğini keşfettiler; bu moleküller, kenevir bitkilerinde bulunan kanabinoidlere yapısal olarak benzer.

Keşfedilmesine yol açan bitkiden adını almış olsa da, sistem yalnızca esrara tepki vermek için mevcut değil. Endokannabinoid sistem (endo- “iç” veya “dahili” anlamına gelir), vücudunuzun düzgün çalışmasına yardımcı olmada kilit bir rol oynuyor. ECS, beyin ve vücutta, organlarda, bağ dokularında, bezlerde ve belirli hücrelerde bulunuyor.

Oxford’daki Mississippi Üniversitesi Ulusal Esrar Araştırma ve Eğitim Merkezi direktörü ve eczacı Robert Welch, “İnsanların vücutlarında, dengeyi korumaya çalışan endojen kimyasalların zaten iş başında olduğu bir tedavi sisteminin var olduğunu fark etmeleri önemli. Bu oldukça karmaşık bir sistem.” diyor ve geniş kapsamlı etkileri olduğunu belirtiyor.

İşte ne olduğuna ve ne işe yaradığına daha yakından bakalım.

Endokannabinoid Sistemi Nasıl Çalışır?

ECS’nin üç ana bölümü var: vücudun ürettiği endokannabinoidler; gerektiğinde üretip ihtiyaç duyulmadığında parçalayan temel enzimler; ve endokannabinoid reseptörleri.

Endokannabinoidler, vücuttaki lipitlerden (yağlardan) türetilir. Northwestern Üniversitesi Feinberg Tıp Fakültesi’nde psikiyatri ve davranış bilimleri profesörü olan Sachin Patel, “THC tarafından aktive edilen reseptörleri aktive eden doğal nörotransmitterlerdir” diye açıklıyor. Aradaki fark, endokannabinoidlerin sizi “kafalı” yapmaması, ancak birçok hayati bedensel fonksiyonda rol oynaması. İki ana endokannabinoid var: anandamid ve 2-AG (2-araşidonoil gliserolün kısaltması) ve bunlar beyinde ve vücudun diğer bölgelerinde üretiliyor.

UC Irvine Tıp Merkezi’ndeki Anatomi ve Nörobiyoloji Profesörü ve Esrar Çalışmaları Merkezi Direktörü Daniele Piomelli, “Bölmelerde depolanıp salgılanmazlar; endokannabinoidler yağ zarlarında depolanır ve ihtiyaç duyulduğunda salınırlar.” diyor.

Salgılandıklarında, bu endokannabinoidler özel reseptörlere bağlanıyor; bunlar, merkezi sinir sisteminde bol miktarda bulunan CB1 reseptörleri ve öncelikli olarak bağışıklık sisteminde bulunan CB2 reseptörleri.

Bilim insanları, ECS’nin temel amacının çeşitli vücut sistemlerinde biyolojik bir uyum hali olan homeostaziyi korumak olduğuna inanıyor. Hatta uzmanlar, endokannabinoidlerin hafıza ve öğrenme, ruh hali ve kaygı, ağrı algısı, iştah, metabolizma, uyku, bağışıklık fonksiyonu, üreme fonksiyonu ve stres tepkisinde rol oynadığının bulunduğunu söylüyor.

Patel, “Endokannabinoid sistem bizi dengede tutar; bu dengeye sahip olmadığınızda, kontrolden çıkmış bir stres tepkisi yaşayabilirsiniz.” diyor.

Olumlu tarafı, ECS’nin insanların egzersiz sırasında veya sonrasında sıklıkla deneyimlediği “koşucu coşkusu”nda da rol oynayabileceği. Uzun yıllar boyunca, vücudun doğal opioidleri olan endorfinlerin salınımının, insanların yoğun veya uzun süreli egzersizlerden sonra sıklıkla deneyimlediği öfori, ağrı kesici ve rahatlama hislerinden tek başına sorumlu olduğuna inanılıyordu. Ancak hikayenin tamamı bu olmayabilir: Yeni araştırmalar, koşmanın hem endorfinlerin hem de endokannabinoid anandamidin kan seviyelerini artırdığını gösterdi; bu da koşucu coşkusunu ortaya çıkarmak için muhtemelen birlikte çalıştıkları anlamına geliyor.

Ayrıca, Piomelli, “Sosyal ödülün düzenlenmesinde önemli. Oksitosin, sosyal davranışları ve sosyal bağları desteklemek için endokannabinoid ile birlikte çalışır.” diyor. Piomelli, “Endokannabinoid sistem olmasaydı, stresle başa çıkmakta zorlanırdık. Endokannabinoid sistem, dengeli ve normal bir yaşam sürmemizi sağlar.” diye ekliyor.

Denge Bozulduğunda?

Bu arada, endokannabinoid sistemindeki dengesizliklerin veya bozuklukların belirli tıbbi rahatsızlıkların sonucu olabileceği veya bunları kötüleştirebileceği giderek daha fazla kabul görüyor, diyor Piomelli. Bunlar arasında migren ve fibromiyalji gibi kronik ağrı durumlarının yanı sıra epilepsi, inflamatuar bağırsak hastalığı, irritabl bağırsak sendromu, depresyon veya anksiyete yer alıyor.

İnsanların egzersiz, farkındalık ve meditasyon aktiviteleriyle endokannabinoid sistemlerini destekleyebileceği veya koruyabileceğine dair bazı kanıtlar olsa da, bu önlemlerin ne ölçüde yardımcı olacağı kişiden kişiye değişebilir.

Ve endokannabinoidlerin etkileri, THC, CBD ve diğerleri gibi bitki kaynaklı kannabinoidlerden çok farklı. D’Souza, “Endokannabinoidler talep üzerine üretilir, ayrı bir alanda salınır ve kannabinoid reseptörlerine bağlanır bağlanmaz etkisiz hale gelirler,” diye açıklıyor. Buna karşılık, D’Souza, “Birisi esrar içerse, THC beyni doldurur ve beynin her yerindeki kanabinoid reseptörlerine bağlanır.” diye ekliyor.

Esrarın etkilerinin daha uzun sürmesinin ve yüksek etkili esrarın düzenli kullanımının ECS’nin işlevlerini yerine getirme yeteneğini etkilemesinin bir nedeni de bu. D’Souza, bu etkileşimin ECS’nin düzenlediği işlevlerde bozulmalara neden olarak uyku, iştah, ruh hali ve anksiyetede değişikliklere yol açabileceğini söylüyor. “Aniden bırakma ve bırakma da bu bozulmalara neden olabilir.” diyor.

Altta yatan sorun: “İnsanlar yüksek etkili esrarı sık sık kullandıklarında, bu kanabinoid reseptörlerini baskılar ve bu da endojen sistemin optimum şekilde çalışamayacağı anlamına gelir. İnsanlar ne kadar sık ​​ve etkili esrar kullanırsa, endokannabinoid sisteminin baskılanması o kadar fazla etkilenir.” diye açıklıyor Patel.

Patel, böyle bir durumda, birkaç hafta boyunca esrar kullanımına ara vermenin ECS’nin işlevselliğini geri kazandırmaya yardımcı olabileceğini söylüyor. “İyi haber şu ki, tamamen olmasa da bir dereceye kadar geri dönecek.”

Derleyen: Damla Şayan