Gemiye bağlı üç ölüm ve sekiz doğrulanmış vakanın yarattığı artan aciliyete karşın, hantavirüs aşılarına ilişkin bilimsel süreç inatla erken aşamalarda kalmaya devam ediyor.

Laboratuvardan KliniÄŸe Uzun Bir Yol

Ä°ngiltere merkezli EnsiliTech, Bath Ãœniversitesi’nden ayrılarak kurulan bir ÅŸirket olup öncelikli olarak DoÄŸu Asya’da görülen hantaan virüsü suÅŸunu hedef alan mRNA tabanlı bir hantavirüs aşısı geliÅŸtirmekte. Ocak 2024’te Ä°ngiliz hükümeti tarafından 1,7 milyon sterlinlik bir sözleÅŸme kazanan ÅŸirket, mRNA’yı koruyucu bir silika yapısı içine hapseden “ensilasyon” adlı bir teknik geliÅŸtirmiÅŸti; bu yöntem sayesinde soÄŸuk zincir depolama ihtiyacı ortadan kalkabilir. Aşı, hayvan modellerinde umut verici sonuçlar gösterse de henüz insan denemelerine geçilememiÅŸti. EnsiliTech’ten Matt Slade, erken aÅŸama klinik testlerin baÅŸlayabilmesi için üç ila dört yıl daha gerekebileceÄŸini tahmin etmekte.

Öte yandan Moderna, Eylül 2023’ten bu yana mRNA EriÅŸim Programı kapsamında Kore Ãœniversitesi Aşı Ä°novasyon Merkezi ile iÅŸ birliÄŸi yürütmekte. Ortaklık, Åžubat 2025’te farelerde deneysel dozların hantavirüs enfeksiyonunu engellediÄŸini doÄŸruladı. Ancak araÅŸtırmacılar ulusal bir proje kapsamına alınmayı beklerken insan klinik denemeleri bir yılı aÅŸkın süredir beklemede; klinik sınıf materyal üretimi 10 ila 20 milyar Güney Kore wonu arasında bir maliyet gerektirmekte olup bu rakam ekibin mevcut bütçesinin çok üzerinde.

Finansman, Temel Engel Olmaya Devam Ediyor

Hantavirüs salgınlarının nadir görülmesi, uzun süredir ticari ve kamu finansmanı saÄŸlamayı kalıcı bir sorun haline getirmekte. COVID-19 pandemisi döneminde aşı geliÅŸtirme sürecini hızlandıran ABD giriÅŸimi Operation Warp Speed’e benzer bir hükümet desteÄŸi olmadan, uzmanlar Faz 2 ve Faz 3 denemelerinin tamamlanmasının en az beÅŸ yıl daha alacağını öngörüyor. Tahmin piyasaları da ÅŸu karamsarlığı yansıtmakta; yıl sonuna kadar onaylı bir hantavirüs aşısı çıkma olasılığını yüzde 7,5 ile 13 arasında.

Andes virüsü ve diÄŸer suÅŸlar için DNA tabanlı aşıların Faz 1 klinik denemelerini yürüten virolog Jay Hooper, Nature’a verdiÄŸi demeçte, bir adayın insanlarda nötralize edici antikorlar oluÅŸturduÄŸunu ancak bunun için basit bir hazırlama-takviye rejimi yerine en az üç doz gerektiÄŸini belirtti. Boston Children’s Hospital’dan Dr. Ofer Levy ise Çin ve Güney Kore’nin aşı geliÅŸtirmiÅŸ olduÄŸunu, ancak bu aşıların etkinliÄŸinin tutarsız olduÄŸunu ve uluslararası alanda temin edilemediÄŸini ifade etti.

Salgın, Göz Ardı Edilen Hastalığı Gündeme Taşıdı

MV Hondius, 1 Nisan’da Arjantin’in Ushuaia kentinden ayrıldı ve o tarihten bu yana Güney Afrika, Ä°sviçre, Hollanda, Almanya ve Ä°spanya’daki vakalarla iliÅŸkilendirildi. DSÖ PerÅŸembe günü beÅŸ vakanın Andes virüsü türü olarak teyit edildiÄŸini, üç ölüm yaÅŸandığını açıkladı. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) salgını “düzey 3” acil müdahale kapsamında deÄŸerlendirdi.

Aşı finansmanı alanında da bazı olumsuz geliÅŸmeler yaÅŸanmakta: ABD’li yasa yapıcılar kısa süre önce Trump yönetimini, küresel aşı ittifakı Gavi için bloke edilen 600 milyon dolarlık finansmanı serbest bırakmaya davet etti. Hantavirüs özelinde ise ilerlemenin yolu, bu salgının onlarca yıl süren sporadik vakaların hiçbir zaman saÄŸlayamadığı siyasi iradeyi ve kamu yatırımını harekete geçirip geçiremeyeceÄŸine baÄŸlı.