Erken evrende tespit edilen MoM-BH*-1 adlı nesne, görünüm olarak dev bir yıldızı andırıyor ancak enerjisini merkezindeki büyüyen bir kara delikten alıyor. Araştırmacılara göre bu bulgu, James Webb Uzay Teleskobu görüntülerinde sıkça görülen ve “küçük kırmızı noktalar” olarak adlandırılan gizemli yapıların açıklanmasına yardımcı olabilir.

Kara delik yıldızı nedir?

MIT Kavli Astrofizik ve Uzay Araştırmaları Enstitüsü’nden Rohan Naidu liderliğindeki ekip, MoM-BH*-1’i Büyük Patlama’dan birkaç yüz milyon yıl sonraki döneme ait gözlemlerde belirledi. Nesnenin merkezinde Güneş’in yaklaşık 100 bin katı kütleye sahip bir kara delik bulunduğu düşünülüyor.

Bu kara deliğin çevresini ise son derece yoğun ve geniş bir hidrojen gazı zarfı sarıyor. Gaz yapısı, dışarıdan bakıldığında yıldız yüzeyine benzer bir ışık üretirken, sistemin enerji kaynağını madde yutan kara delik oluşturuyor. Araştırmacılar, yapının Güneş Sistemi ölçeğinde bir büyüklüğe ulaşabileceğini belirtiyor.

James Webb verilerindeki kırmızı nokta

Keşif, ekibin erken evrendeki en parlak galaksileri incelemek için yürüttüğü “Mirage or Miracle” araştırması sırasında gerçekleşti. Çalışmanın amacı, James Webb görüntülerindeki parlak yapıların gerçek galaksiler mi yoksa gözlemsel yanılsamalar mı olduğunu ortaya koymaktı.

İncelemelerde dikkat çeken çok parlak ve kırmızı bir noktanın ışık profili, bilinen nesne sınıflarıyla kolayca açıklanamadı. Nesnede şimdiye kadarki en güçlü Balmer kırılması ölçüldü. Bu spektral özellik genellikle yıldız atmosferleriyle ilişkilendiriliyor. Ancak MoM-BH*-1’in parlaklığı ve enerji üretimi, sıradan bir yıldızın sınırlarının çok üzerinde bulunuyor.

Gözlemler ayrıca yapının neredeyse tamamen hidrojen ve helyumdan oluştuğunu gösterdi. Ağır elementlerin çok düşük seviyede olması, nesnenin evrenin erken dönemlerinde oluştuğu görüşünü destekliyor.

Süper kütleli kara deliklerin başlangıcı olabilir

Araştırma ekibinin simülasyonları, yoğun hidrojen zarfıyla çevrili aktif bir kara deliğin gözlenen kırmızı ışık profilini üretebileceğini ortaya koydu. Yüksek yoğunluktaki gaz, klasik bir bulutsudan çok dev bir yıldızın yüzeyine benzer davranıyor ve kara deliğin çevresindeki enerjiyi yeniden işleyerek dışarı yayıyor.

Bu çalışma, erken evrendeki “küçük kırmızı noktalar” için öne çıkan kara delik yıldızı modelini güçlendiriyor. Haziran ayında başka bir araştırma ekibi de farklı bir küçük kırmızı noktanın spektrumunda bu modele yönelik güçlü kanıtlar bildirmişti.

Bilim insanları, kara delik yıldızlarının süper kütleli kara deliklerin erken evrendeki büyüme sürecinde önemli bir aşama olabileceğini değerlendiriyor. Bu yapıların yaygın olması durumunda, galaksi merkezlerindeki dev kara deliklerin nasıl kısa sürede oluştuğuna ilişkin mevcut modeller yeniden ele alınabilir.