Eğer bu iki büyük nesne çarpışsaydı binlerce küçük ama tehlikeli parçalar oluşturabilirlerdi.

Uydu izleme ve çarpışma tespit firması LeoLabs, işlevsiz iki Sovyet uzay nesnesi, bir roket gövdesi ve ölü casus uydusu arasında birbirlerini inanılmaz derecede küçük farkla kaçıran bir ıskalama tespit etti. LeoLabs’ın Twitter’da yaptığı açıklamaya göre iki büyük nesne neredeyse on metrelik bir hata payı ile birbirlerini 6 metre kadar ıskaladı.

İki nesne şans eseri çarpışmamış olsa da LeoLabs, olayın bir “en kötü senaryo” olmaya çok yakın olduğunu ve bir dalgalanma etkisiyle binlerce uzay enkazı parçası daha üretebileceğini söyledi. Alçak Dünya yörüngesi (LEO) zamanla kalabalıklaştıkça bu tür yakın çağrılar daha yaygın hale gelecek. Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) ve binlerce kritik uydunun çalıştığı çevreye yönelik gerçek tehdidin altını çiziyor.

LeoLabs’a göre birbirini çok az bir farkla kaçıran iki nesne, işlevsiz olan bir SL-8 roket gövdesi ve günümüzde kullanılmayan bir Rus casus uydusu olan Cosmos-2361’e aitti.

Bu gerçekleşen ıskalama olayı, LeoLabs’ın 950 ile 1050 kilometreyi kapsayan “kötü mahalle” dediği yerde meydana geldi. LeoLabs başka bir Twitter gönderisinde, “Bu bölge, ayrılık olayları ve terkedilmiş sahipsiz nesnelerin karışımı nedeniyle LEO’da önemli yıkıntı oluşturma potansiyeline sahip. Özellikle bu bölge, 20 yıl önce 160 faydalı yüküyle birlikte yerleştirilen SL-8 roket gövdesine ev sahipliği yapıyor.” dedi.

LeoLabs, Haziran 2022 ile Eylül 2022 tarihleri arasında 1.400’e yakın benzer ıskalama olaylarının yaşandığını söyledi.

Bu gibi olaylar, LEO’dan yörüngesel kalıntıların hafifletilmesi veya çıkarılması için yeni stratejilere ihtiyaç duyulduğunun altını çiziyor. Şu anda Savunma Bakanlığı tarafından izlenen 30.000’e yakın yörünge çöpleri bulunuyor. NASA’ya göre bundan çok daha fazlası var ama tespit edilemeyecek kadar da çok küçükler. 

Yörünge yıkıntılarının oluşturduğu tehdit rutin olarak kendini belli eder. Yaklaşık 408 km hızla bu yakın mesafeden daha düşük yörüngede dönen ISS, uzay çöplerinden kaçmak için son aylarda çok sayıda kaçınma manevrası yapmak zorunda kaldı.

Dünya yörüngesinde gittikçe daha fazla çöp biriktikçe, aralarındaki çarpışmalar Kessler Sendromu olarak bilinen bir teorik dalgalanma etkisinde daha da fazla parça oluşturabilir. Eğer bu durum tamamlanmazsa, teori, basamaklı uzay yıkıntısının etkileri bir gün Dünya’nın etrafındaki alanı geçilemez hale getirerek insanlığın uzay macerasını engelleyebileceğini öne sürüyor. Durumu düzeltmeye çalışmak için uzay çöplerinin nasıl azaltılacağına dair çok sayıda kavram şu anda dünya çapında öneriliyor ve bazıları test ediliyor.

Derleyen: Beyza Keleş