Beyin Hücreleriyle Çalışan Bilgisayar: CL1

Cortical Labs, 2022 yılında laboratuvar ortamında yetiştirilen insan beyin hücrelerine “Pong” adlı klasik video oyununu öğretmesiyle dikkat çekmişti. Ancak yeni geliştirilen CL1 modeli, bambaşka bir yaklaşımı temsil ediyor. Şirketin açıklamalarına göre, her biri bir karınca beyninin büyüklüğüne eşit olan yüz binlerce nöron, besin açısından zengin bir solüsyon içerisinde yetiştirilerek bir silikon çipin üzerine yayılıyor.

“Sert silikon ve yumuşak dokunun birleşimi” olarak tanımlanan bu sistemde, kullanıcılar doğrudan gerçek nöronlara kod yükleyerek karmaşık problemleri çözebiliyor. Cortical Labs’ın baş bilim sorumlusu Brett Kagan, “Bunu bir kutu içindeki vücut gibi düşünebilirsiniz. İçinde dalga filtreleme, besin deposu, sirkülasyon sağlayan pompalar, gaz karıştırma ve sıcaklık kontrolü bulunuyor” dedi.

Tıbbi Araştırmalar ve Yapay Zekâ İçin Kullanılabilir

Cihazın nasıl bir fayda sağlayacağı henüz net olmasa da Kagan, teknolojinin bilim insanlarının kullanımına sunulmasından dolayı heyecanlı. Avustralya yayın kuruluşu ABC News’e konuşan Kagan, CL1’in özellikle hastalık modelleme ve ilaç testlerinde büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirtti. “Nörolojik ve psikiyatrik hastalıklara yönelik ilaçların büyük bir kısmı klinik denemelerde başarısız oluyor. Bunun nedeni, beynin çok daha karmaşık bir yapıya sahip olması. Ancak bu yeni araç sayesinde bu karmaşıklığı daha net görebiliyoruz” diye ekledi.

Kagan ayrıca, bu teknoloji sayesinde hayvan deneylerinin önemli bir kısmının ortadan kaldırılabileceğini düşünüyor. Şirket şu anda cihazı, “biyolojik yapay zeka” eğitmek için bir araç olarak satışa sunuyor. Geleneksel yapay sinir ağları yerine, bu sistem gerçek nöronları kullanarak öğrenme süreçlerini yürütüyor.

Geleneksel Yapay Zekâya Alternatif Değil, Tamamlayıcı Bir Teknoloji

Kagan, CL1’in geleneksel yapay zekâ modellerini tamamen değiştirmek gibi bir hedefi olmadığını vurguluyor. “Şu anki yapay zekâ yöntemlerinin iyi yaptığı şeyleri değiştirmeye çalışmıyoruz,” diyen Kagan, biyolojik beyinlerin hâlâ üstün olduğu alanlar olduğunu belirtiyor: “Genelleştirilmiş zekâya sahip olan tek şey biyolojik beyinlerdir. İnsanlar, fareler, kediler ve kuşlar küçük miktarda veriden karmaşık çıkarımlar yapabilirken, yapay zekâ bunu henüz başaramıyor.”

Ancak bu yeni sistemin bazı avantajları bulunuyor. CL1, geleneksel yapay zekâ çiplerinin yüksek enerji tüketimine kıyasla yalnızca birkaç watt güç harcıyor. Bu da özellikle enerji verimliliği açısından büyük bir avantaj sağlıyor.

Bulut Üzerinden Kullanıma Sunulacak

Cortical Labs, CL1 cihazını doğrudan satmanın yanı sıra, bulut üzerinden de işlem gücü kiralamayı planlıyor. Bu, şirketin kendi bünyesinde topladığı biyolojik bilgisayarlardan oluşan sunucu raflarını kullanarak hesaplama hizmetleri sunacağı anlamına geliyor.

Teknoloji dünyasında büyük yankı uyandıran bu yenilik, bilim insanları tarafından dikkatle incelenmeye devam ediyor. Queensland Üniversitesi biyoloji ve kök hücre araştırmaları uzmanı Prof. Ernst Wolvetang, “Bu insan nöral ağlarının olağanüstü hızlı öğrendiği ortada, ancak bu sistemin gerçekten ne kadar faydalı olacağını görmek için daha fazla kanıta ihtiyacımız var,” dedi. “Pong oynamayı öğrenmek bir şeydir, ancak karmaşık kararlar almak tamamen farklı bir seviyedir.”

Beyin Hücreleriyle Video Oyunu Oynatıldı

Cortical Labs’ın gerçekleştirdiği bir diğer dikkat çekici deneyde, petri kabında yetiştirilen insan beyin hücrelerine “Pong” oyunu öğretildi. Yaklaşık 800.000 ila 1 milyon canlı nörondan oluşan bu “mini beyinler”, mikroelektrot dizileri kullanılarak analiz edildi.

Brett Kagan, “Onlara sibernetik beyinler dememiz doğru olur,” dedi. Araştırma ekibi, oyunu öğretmek için nöronlara topun yönünü bildiren sinyaller gönderdi ve beyin hücreleri de paddle’ı hareket ettirmek için geri sinyal üretti.

“Bazen onlara Matrix’te yaşıyorlar diyoruz,” diyen Kagan, beyin hücrelerinin oyunda paddle olduklarına inandığını belirtti. “Oyun sırasında gerçekten paddle olduklarını düşünüyorlar.”

Bu deney, bazı yapay zeka modellerine kıyasla biyolojik nöronların çok daha hızlı öğrendiğini de ortaya koydu. Kagan, “Beş dakika içinde gerçek zamanlı olarak öğreniyorlar. Biyolojinin yapabileceği şey gerçekten inanılmaz,” dedi.

Biyolojik ve silikon temelli hesaplama yöntemlerini birleştiren bu yenilikçi teknoloji, geleneksel yapay zekaya rakip değil, ancak onunla birlikte çalışabilecek yeni bir paradigma sunuyor. Cortical Labs, beyin hücrelerinden güç alan bu biyolojik bilgisayarları daha da geliştirerek, gelecekte daha karmaşık problemleri çözebilen sistemler yaratmayı hedefliyor.

Derleyen: Eda Azap Öztemel