Yeni bir araştırma, diş boyutunu ve şeklini etkileyen genler belirledi ve bunlardan birinin Neandertallerden miras kalmış olabileceği ortaya çıktı. University College London’dan (UCL) Kaustubh Adhikari’nin liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, etnik kökenler arasında diş farklılıkları keşfetti ve bunlardan birinin Neandertallerden miras kalan bir gen tarafından belirlendiği görüldü. Current Biology dergisinde yayınlanan araştırma, bir gün genetik diş rahatsızlıklarının teşhis ve tedavisine yardımcı olabilir.

3 Boyutlu Taramalarla Diş Ölçümleri Analiz Edildi

Çin’deki Fudan Üniversitesi’nden uzmanlar da dahil olmak üzere araştırmacılar, Avrupa, Yerli Amerikan ve Afrika kökenli 882 gönüllünün diş ölçümlerini analiz etmek için diş alçı modellerinin 3 boyutlu taramalarını kullandılar. Daha sonra bu boyutları gönüllülerin genetik verileriyle karşılaştırdılar ve çeşitli dişlerin boyutu ve şeklinde rol oynayan 18 genom bölgesi belirlediler. Bu bölgelerin 17’si ilk kez diş boyutlarıyla bağlantılı olarak tanımlandı.

Dişler, İnsan Evrimi Hakkında Bilgi Sağlıyor

Adhikari, “Dişler bize insan evrimi hakkında çok şey anlatabilir, çünkü iyi korunmuş eski dişler arkeologlar için özellikle önemlidir ve pişmiş yemeğe geçiş ve insan diş boyutlarının küçülmeye başlaması gibi kilometre taşlarına ışık tutar. Ancak kısmen dişleri ölçmedeki zorluklar nedeniyle, modern insan popülasyonu içindeki diş boyutu ve şeklindeki varyasyonun genetik temeli hakkında çok az şey biliniyor,” dedi. “Şimdi dişlerimizin gelişimini etkileyen, bazıları etnik gruplar arasındaki farklılıklardan sorumlu olan çok sayıda gen belirledik.”

Neandertal Geni, Diş Şeklini Etkiliyor

İlginç bir şekilde, bilim insanları belirlenen genlerden birinin, eski insanların tarih öncesi dönemde kısa bir süre bir arada yaşadığı Neandertallerden geldiğini öne sürüyor. Yalnızca Avrupa kökenli gönüllülerde bulunan genetik varyant, daha ince kesici dişlerle ilişkilendirildi. Araştırmacılar ayrıca, bu varyanta sahip bireylerin genel olarak daha küçük dişlere sahip olma eğiliminde olduğunu belirtti. Ek olarak ekip, daha önce Doğu Asya halkında kesici diş şekliyle bağlantılı olan EDAR geninin de tüm dişlerin genişliğini etkilediğini buldu.

Genlerin Gelişim Nedeni Belirsiz

Ancak, araştırmanın ortak lideri Andrés Ruiz-Linares, “Bulgularımız, diş şeklini tanımlayan genlerin diş sağlığına belirli avantajlar nedeniyle evrimde seçilip seçilmediğine ışık tutmadı, bu nedenle genlerin diğer alanlardaki etkileri nedeniyle seçilmiş olması ve diş şekli farklılıklarının bir yan etki olarak ortaya çıkması mümkün,” diye açıkladı. Basitçe söylemek gerekirse, araştırmacılar genlerin diş şeklini bu şekilde etkileyecek şekilde neden geliştiğinden emin değil.

Genetik Diş Rahatsızlıklarının Teşhis ve Tedavisine Yardımcı Olabilir

Araştırmanın ortak lideri Qing Li, “Sağlıklı insanlar arasında diş boyutlarının normal varyasyonuna katkıda bulunan genlerden bazıları, dişlerin büyümemesi veya diğer diş sağlığı koşulları gibi patojenik varyasyona da katkıda bulunabilir,” dedi. Patojenik varyasyonlar, bir bireyin belirli bir hastalık veya genetik bozukluk geliştirme şansını artıran genetik farklılıklardır. Başka bir deyişle, diş ölçümlerini belirleyen genler aynı zamanda sağlık sorunlarını da belirleyebilir.

Li, “Bulgularımızın tıbbi olarak faydalı olabileceğini umuyoruz, eğer belirli diş sorunları olan kişiler teşhise yardımcı olmak için genetik testlerden geçebilirse veya bazı diş anomalileri bir gün gen terapileriyle tedavi edilebilirse,” diye ekledi.

Bu araştırmanın pratik tıbbi uygulamalara nasıl yol açabileceği henüz belli değil. Bu arada, Neandertal dişleri, ağrı toleransı ve burun şekilleri de dahil olmak üzere uzun süredir kayıp akrabalarımızdan miras almış olabileceğimiz bir dizi başka özelliğe katılıyor.

Derleyen: Enis Yabar