Uzayda yiyecek hayal etmek söz konusu olduğunda çoğu insanın aklına ilk gelen şey astronot dondurması gibi dondurularak kurutulmuş gıdalar oluyor. Akabinde gözler sebze ve tahıl içeriklerine çevrilmiş olacak ki bir grup araştırmacı, astronotlar için uzayda yetiştirilebilecek gıdalardan oluşan bir “uzay salatası” hazırladı.
Öngörülebilir bir gelecekte korunmuş yiyecekler, kaçınılmaz olarak astronotların diyetlerinin bir parçası olacak olsa da günümüzde, astronotlara en azından ara sıra tüketmeleri için sebze ve tahıl gibi taze gıdaların nasıl sağlanacağına giderek daha fazla odaklanılıyor.
Taze gıdalarla beslenmek sadece fiziksel sağlık açısından değil, astronotların ruh sağlığı açısından da önemli. Sürekli yenen işlenmiş gıdalar iştah açıcı olmayabiliyor ve astronotların aynı gıdaları tekrar tekrar yemekten bıktıkları için yemek istememeleri “menü yorgunluğu” denen duruma yol açabiliyor. Astronotlar, kilo kaybettiklerinde ve yeterli besin alamadıklarında gerçek bir sorun ortaya çıkabiliyor.
Neyse ki uzayın mikro yer çekimi koşullarında daha çeşitli gıdalar yetiştirme konusunda giderek iyi hâle geliyoruz. Son birkaç yılda Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki (UUİ) astronotlar turp, marul ve acı biber gibi yiyecekler yetiştirdiler. Şimdi de bir grup araştırmacı, uzayda yetiştirilebilecek gıdalardan oluşan bir “uzay salatası” hazırladı.
Avustralya’daki Adelaide Üniversitesi ve İngiltere’deki Nottingham Üniversitesindeki araştırmacılar tarafından geliştirilen salata, şu malzemeleri içeriyor: soya fasulyesi, haşhaş, arpa, lahana, yer fıstığı, tatlı patates ve ayçiçeği tohumu. Her bir bileşenin miktarı 2011 yılında NASA tarafından yapılan bir çalışmada ölçüldüğü üzere, bir astronotun ihtiyaç duyacağı besin maddelerini sağlayacak ve aynı zamanda tadı da güzel olacak şekilde ayarlandı.
Araştırmacılardan biri olan Adelaide Üniversitesinden Volker Hessel yaptığı açıklamada, “Bir astronotun ihtiyaç duyduğu tüm besin maddelerini karşılayan altı ila sekiz üründen oluşan bir karışımın simülasyonunu yaptık, bu da insanların Dünya’da ihtiyaç duyduklarından farklı. Bir astronotun besin gereksinimlerini karşılayabilecek düzinelerce ürün olsa da küçük bir alanda yetiştirilebilecek daha küçük porsiyonlarda ihtiyaç duyulan kaloriyi sağlayabilecek ve etkili olabilecek ürünleri bulmamız gerekiyordu.” dedi.
Araştırmacılar, astronotların beslenme ihtiyaçlarını dengelemelerine yardımcı olacak bir hesaplama modeli kullandılar ve uzayda yetiştirilmeye uygun olabilecek 100’den fazla bitkiden oluşan bir liste üzerinde çalıştılar. Bunlar, küçük bir alanda hidroponik bir sistemde yetiştirilebilen ve minimum gübre gerektiren gıdalardan oluşuyor.
Yemeği çekici kılmak için araştırmacılar çeşitli renk, doku ve tatlara sahip bitkiler seçtiler. Araştırmacılardan biri olan Nottingham Üniversitesinden Shu Liang, “Gıda, sağlıklı ve mutlu kalmanın ayrılmaz bir parçası ve buna katkıda bulunan birçok faktör var. Astronotların refahını sağlamak için uzay diyetinin renk, tat ve yemeklerin birlikte yenmesi gibi diğer önemli yönlerini de inceledik.” sözlerine yer verdi.
Gönüllülerden oluşan bir ekip, salatanın tadına baktı ve çok beğendi. İçlerinden biri, “bir astronot olarak bütün hafta bunu yemekten rahatsızlık duymayacağını” söyledi.
Derleyen: Nazlı Koyuncu
