Normal bir deprem anında fay hattı tek yöne doğru kırılırken, bumerang depremlerde kırılan fay hattı bir süre sonra kırılmaya başladığı noktaya geri dönüyor. Bilim dünyası, hâlâ bumerang depremlerin sırrını çözmeye çalışıyor.
Bumerang depremler, genellikle iki farklı deprem tipinin birleşmesiyle oluşur. İlk deprem, normal bir deprem gibi bir fay hattının hareketi sonucu meydana gelir. Bu depremin neden olduğu yer kabuğundaki deformasyonlar, ikinci bir fayın hareketini tetikleyebilir. Bu ikinci fayın hareketi, enerjinin geri tepmesiyle oluşur ve bumerang depreminin meydana gelmesine neden olur. Bumerang depremlerde meydana gelen çift yönlü kırılma aynı noktanın tekrar büyük ölçekli bir depreme maruz kalmasına neden olabilir.
Bumerang depremler, sismik risk analizleri yapılırken göz önünde bulundurulması gereken önemli bir faktör. Bir bölgede meydana gelen ilk deprem, ikinci bir depremi tetikleyerek daha fazla hasar ve can kaybına neden olabilir. Bu nedenle, bölgedeki yapıların ve altyapının depreme dayanıklı hale getirilmesi çok önemli.
Bumerang depremler, özellikle bazı coğrafi bölgelerde daha sık görülebilir. Örneğin, Japonya’da yer alan Nankai Trench bölgesi, bumerang depremlerin en sık görüldüğü yerlerden birisi. Bu nedenle, Japonya’daki yapılar ve altyapılar, özel olarak depreme dayanıklı inşa edilir.
Kayıtlara geçen ilk ve resmi bumerang deprem 2016 yılında Atlantik’te oldu. Atlantik Okyanusu’nun dibindeki Romanche Kırığı Bölgesi’nde gerçekleşen 7,1 büyüklüğündeki depreme dair bulguları inceleyen bilim insanları, söz konusu depremin bir bumerang depremi olduğu gerçeğini ortaya çıkardı.
Çalışma kapsamında, denizaltı sismometreleri ve gözlem uyduları tarafından da tespit edilen depremin sinyalleri incelendi. İncelemeler sonucu, depremin ilk başta doğuya doğru tek yönlü bir kırılma gerçekleştirdiğini; ancak daha sonra yön değiştirip hızlanarak batıya ilerlediğini tespit etti.
Imperial College London üniversitesinde sismolog olan Stephen Hicks konu hakkında şu açıklamalarda bulundu: “Bilim insanları, böylesine tersine dönen bir kırılma mekanizmasının mümkün olduğunu kuramsal modellerde keşfettiyse de; bizim yaptığımız yeni çalışma, bu esrarengiz mekanizmanın gerçek bir fayda meydana geldiğine yönelik en açık kanıtlardan bazılarını sağlıyor.”
Araştırmacılar, söz konusu keşfin bumerang depremleri öğrenebilmemiz adına son derece büyük bir öneme sahip olduğunu kaydetti.
Bumerang depremlerin öngörülmesi ve önlenmesi ise şu anda mümkün değil.
Derleyen:Tuğba Akkesen
