Çin’in Tiangong uzay istasyonunda, astronotlar ilk kez aeroponik sistemle yetiştirilen “uzay domateslerini” hasat ederek, uzayda gıda üretimi konusunda önemli bir adım attı.
Çin’in Uzay İstasyonu Tiangong’dan İlk Hasat
Çin’in Tiangong uzay istasyonu, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) boyutunun sadece bir kısmı olmasına rağmen, üç modülü sayesinde son beş yılda bilim insanlarına çığır açan araştırmalar yapmaları için değerli bir alan sağladı.
T şeklindeki yörüngesel üs, altı taikonot barındırabiliyor, iki laboratuvar içeriyor ve yakında Hubble benzeri dev bir uzay teleskobuyla da desteklenecek.
Aeroponik Sistemde Domates Hasadı
İstasyon, bitkilere besinli bir sis yöntemiyle su veren küçük bir aeroponik yetiştirme sistemiyle donatıldı. Bu yöntem, geleneksel toprak temelli veya hidroponik sistemlere göre çok daha az su kullanıyor.
Şimdi istasyondaki mürettebat, emeklerinin meyvesini toplamaya hazır. Devlet kontrolündeki Global Times’a göre, astronotlar sistem içinde yetiştirilen “uzay domateslerinden” bol bir hasat yaptı.
Daha önce paylaşılan görüntülerde, aç olduğu varsayılan astronotlar, küçük kutu benzeri yetiştirme ortamında sarı ve kırmızı kiraz domateslerle dolu küçük asmalar gösteriyor. Kökler, besin çözeltisi ile sislenirken küçük pencerelerden gözlemlenebiliyor. Bitkilere gerekli ışığı sağlayan özel tasarlanmış tam spektrum LED panel de mevcut.
Menü Genişliyor: Bu Sadece Başlangıç
Global News’e göre, mürettebat yakında bu sistemde buğday, havuç ve tıbbi bitkiler de yetiştirmeyi deneyecek. Amaç, uzayda uzun süreli görevlerde mürettebatın kendi gıdasını yetiştirme potansiyelini araştırmak.
Daha önceki deneylerde istasyonda marul ve yeşil soğan da yetiştirildi. NASA astronotları da ISS’de uzun yıllardır domates yetiştiriyor ve bitkilerin uzayda genetik olarak nasıl adapte olup hayatta kaldığını inceliyor.
Psikolojik ve Bilimsel Faydalar
Uzayda bahçecilik yapmak yalnızca gelecekteki astronotlara gıda sağlamakla kalmıyor; NASA’nın 2023 güncellemesine göre, moral artırıcı etkiler ve yaşam kalitesinde artış gibi psikolojik faydalar da sağlıyor.
ISS’deki hasat o kadar bol oldu ki, 2023 sonlarında kaybolan bir domates, NASA astronotu Frank Rubio tarafından bulunarak uzun süredir devam eden bir gizemi çözdü. Rubio, deney sırasında domatesleri yediği iddiasıyla suçlanmıştı.
NASA astronotu Jasmin Moghbeli, Aralık 2023’teki canlı yayında şunları söyledi:
“İyi arkadaşımız Frank Rubio, zaten evine döndü, uzun süredir domatesi yediği için suçlanıyordu. Ama onu aklayabiliriz; domatesi bulduk.”
Bu başarı, uzayda gıda üretiminin sadece mümkün olduğunu göstermekle kalmıyor, aynı zamanda uzun süreli görevlerde astronotların bağımsızlığını ve yaşam kalitesini artırma potansiyelini de ortaya koyuyor. Domateslerden başlayarak, gelecekte bu sistem sayesinde uzay yolculukları daha sürdürülebilir ve verimli hale gelebilir; bir gün, insanlığın derin uzaydaki keşifleri, kendi yetiştirdikleri gıdalarla desteklenecek.
Derleyen: Damla Şayan
