Dallas merkezli biyoteknoloji şirketi Colossal Biosciences, 17. yüzyılda yok olan dodoyu yeniden canlandırma çalışmalarında yapay zekâya başvurdu. 14 Ekim’de tanıtılan GenoMorph platformu, dodonun iri ve kancalı gagasını şekillendiren genetik anahtarları bulmayı hedefliyor.

GenoMorph nasıl çalışıyor?

Platform, üç boyutlu biçim analizini, karşılaştırmalı genomiği ve gelişim biyolojisini tek çatı altında topluyor. Tavuk, bıldırcın, ördek ve güvercinlerin gelişim verileri ile 70’ten fazla kuş türünün kafatası ölçümleriyle eğitildi. Sistem, kuşlarda gaga ve yüz yapısı oluşurken hangi DNA bölgelerinin devreye girdiğini öğreniyor, ardından dodonun görünümünü hangi genetik anahtarların etkilemiş olabileceğini tahmin ediyor. GenoMorph gen düzenlemeyi kendisi yapmıyor; yalnızca hangi değişikliklerin incelemeye değer olduğunu gösteriyor.

Yaklaşık 2.300 aday hedef belirlendi

Colossal, dodonun kafatası ve gaga yapısıyla ilişkili yaklaşık 2.300 aday düzenleme hedefi bulduğunu açıkladı. Dallas Innovates’in aktardığına göre bunların 650’den fazlası gaga boyutuyla, yaklaşık 1.700’ü ise gaganın kalınlığı ve genişliğiyle ilgili düzenleyici DNA öğelerinden oluşuyor. Şirket, bu adayların henüz belirli özelliklerle bağlantısının doğrulanmadığını, yani şimdilik laboratuvar testleri için öncelikli liste niteliği taşıdığını vurguluyor.

Veri azlığı ve sıradaki adımlar

Ekibin elinde yalnızca tek bir dodo genomu var; mamut projesinde ise yaklaşık 100 genom kullanılıyor. Soğuk iklimler DNA’yı korurken dodonun yaşadığı tropik bölgelerde bu mümkün olmadığı için veri yetersizliği büyük engel oluşturuyor. Dodonun yaşayan en yakın akrabası olan Nikobar güvercininin Teksas’taki kolonisi 36 kuşa ulaştı. Şirket bu güvercinlerden yumurta ve sperm öncülü hücreler elde ettiğini, gelişmekte olan kuş embriyolarına gen düzenleme araçlarını taşıyan bir sistem geliştirdiğini de duyurdu. CEO Ben Lamm, bir düzenlemenin belirlenmesinin onun bir hayvana uygulanacağı ya da güvenli olduğu anlamına gelmediğini söyledi. Şirket, bir kuşun yumurtadan çıkması için takvim paylaşmadı.