• Ağır epilepsi hastası bir çocuk, nöbetleri kontrol altına almak için kafatasına yerleştirilen yeni bir cihazı deneyen dünyadaki ilk hasta oldu.

Beyninin derinliklerine elektrik sinyalleri gönderen nörostimülatör, Oran Knowlson’ın gündüz nöbetlerini %80 oranında azalttı. Annesi Justine, Oran’ın daha mutlu olduğunu ve “çok daha iyi bir yaşam kalitesine” sahip olduğunu söyledi. Ameliyat Ekim ayında Londra’daki Great Ormond Street Hastanesi’nde bir denemenin parçası olarak gerçekleştirilmişti.
Oran, üç yaşında gelişen ve tedaviye dirençli bir epilepsi türü olan Lennox-Gastaut sendromuna sahip. O zamandan beri günde iki düzineden yüzlercesine kadar değişen sayıda nöbet geçiriyordu. Bazen nefesinin durduğu ve onu yeniden canlandırmak için acil ilaç tedavisi gerekiyordu.

Oran’da otizm ve DEHB(Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) da var ama annesi epilepsinin en büyük engel olduğunu söylüyor: “Üç yaşında oldukça parlak bir çocuğum vardı ve nöbetleri başladıktan sonraki birkaç ay içinde hızla kötüleşti ve pek çok becerisini kaybetti.”

Oran, şiddetli epilepsi için derin beyin stimülasyonunun güvenliğini ve etkinliğini değerlendiren bir dizi deneme olan CADET projesinin bir parçası oldu.

Ortaklıkta Great Ormond Street Hastanesi, University College London, King’s College Hastanesi ve Oxford Üniversitesi yer almakta. Picostim nörotransmitteri İngiliz Amber Therapeutics şirketi tarafından üretiliyor.

Epilepsi nöbetleri beyindeki anormal elektriksel aktivite patlamaları tarafından tetikleniyor. Sabit bir akım darbesi yayan cihaz, anormal sinyalleri bloke etmeyi veya bozmayı amaçlamakta.Yaklaşık sekiz saat süren ameliyat Ekim 2023’te gerçekleşti ve danışman pediatrik beyin cerrahı Martin Tisdall liderliğindeki ekip, nöronal bilgi için önemli bir aktarım istasyonu olan talamusa ulaşana kadar Oran’ın beyninin derinliklerine iki elektrot yerleştirdi.

Elektrotların yerleştirilmesindeki hata payı bir milimetreden daha az.

Elektrotların uçları, Oran’ın kafatasında kemiğin çıkarıldığı bir boşluğa yerleştirilen 3,5 cm kare ve 0,6 cm kalınlığında bir cihaz olan nörostimülatöre bağlandı. Nörostimülatör daha sonra yerine sabitlenmesi için çevresindeki kafatasına vidalandı.

Derin beyin stimülasyonu daha önce çocuk epilepsisi için denenmişti, ancak şimdiye kadar nörostimülatörler göğse yerleştiriliyor ve kablolar beyne kadar uzanıyordu.

Martin Tisdall BBC’ye şunları söyledi: “Bu çalışma, derin beyin stimülasyonunun bu şiddetli epilepsi türü için etkili bir tedavi olup olmadığını belirlememizi sağlayacak ve ayrıca implant göğüste değil kafatasında olduğu için çocuklarda özellikle yararlı olan yeni bir cihaz türüne bakıyor. Bunun potansiyel komplikasyonları azaltacağını umuyoruz.” Bu, ameliyattan sonra enfeksiyon riskini ve cihazın arızalanmasını azaltmayı da içeriyor.

Oran’a nörostimülatör açılmadan önce ameliyattan sonra iyileşmesi için bir ay süre verildi. Cihaz açıkken Oran bunu hissetmiyor. Ve cihazı her gün kablosuz kulaklıklar aracılığıyla şarj edebiliyor, bir yandan da televizyon izlemek gibi hoşlandığı şeylere devam edebiliyor. Annesi Oran’ın epilepsisinde büyük bir iyileşme olduğunu söyledi: “Daha uyanık ve gün içinde nöbet geçirmiyor.” Gece nöbetleri de “daha kısa ve daha az şiddetli.” “Kesinlikle yavaş yavaş geri dönüyor” dedi.

Denemenin bir parçası olarak, Lennox-Gastaut sendromlu üç çocuğa daha derin beyin nörostimülatörü takılacak.

Şu anda Oran cihazından sürekli bir elektrik uyarısı alıyor. Ancak ekip gelecekte nörostimülatörün beyin aktivitesindeki değişikliklere gerçek zamanlı olarak yanıt vermesini sağlayarak nöbetleri gerçekleşmek üzereyken engellemeyi planlıyor. Oran’ın ailesi tedavinin bir tedavi olmadığını biliyor, ancak epilepsinin yarattığı olumsuz durumlardan kurtulacağı konusunda iyimserler. Amber Therapeutics’in sahibi olduğu Picostim nörostimülatörü Parkinson hastalarını tedavi etmek için de kullanıldı.

Derleyen: Enis Yabar