Bir papatya, polen taşıyıcı sineklerin belirgin özelliklerini taklit ederek onları nektarına çekme yeteneğine sahip. Bilim insanları art arda çalışan üç genin, Güney Afrika papatyasına dişi sineklerle dolu bir görünüm vermesini sağladığını keşfetti.
Güney Afrika’nın kuzeyinde -yalnızca kışları yağmur yağan bir çöl ortamı olan Namaqualand’da- yaşayan bir papatya türünün, alan yaşayamayacak kadar kuru hâle gelmeden önce çiçek açması, tozlaşması ve tohumları yerleştirmesi için birkaç haftası var. Ayrıca tozlayıcı sinekleri çekmek için diğer çiçeklerle de rekabet etmek zorunda. Tüm bu şartlar altında hayatta kalabilmek için potansiyel bir eş gibi davranarak erkek sinekleri kendine çekiyor.
Cambridge Üniversitesi Bitki Bilimleri Bölümünde profesör ve üniversitenin botanik bahçe müdürü olan Beverley Glover ve ekibi tarafından yapılan bir araştırmaya göre Gorteria diffusa olarak bilinen papatya, gerçeğe yakın dişi sinek görünümünü oluşturmak için birbirleriyle koordine çalışan üç ayrı gen dizilimi kullanıyor.
Papatyadaki bir genin, normalde kırmızımsı mor olan yaprakların bir kısmını sinek rengine benzer mavi-yeşile dönüştürdüğünü bulundu. Buna ek olarak, papatyanın kökündeki tüyleri büyüten genin, taç yapraktaki tüylerin artmasına neden olarak yaprağa sahte dişi sinek dokusu verdiği keşfedildi. Glover, sahte dişi sineklere gerçekçilik katmak ve çiftleşme odaklı erkek sinekleri çekmek için papatyanın sahte sineklerinin rastgele göründüğünü ve böylece desenli, benekli bir çiçek gibi görünmekten kaçındığını söyledi.
Glover: “Burada zekice olan şey, bu çiçeklerin 12 ila 14 yaprağı olması ve bunların yalnızca iki ila dört tanesinin rastgele dağılmış beneklere sahip olduğu. Sineğin yaptığı da bu, ona bakıyor ve ‘Bu rastgele bir diziliş. Bu bitkinin bir parçası değil. Bir dişi sinek olmalı.’ diyor. Erkek sinek daha sonra ‘dişi sineğin’ üstüne konuyor ve çiftleşmek için boş bir girişimle etrafta kıpırdanıyor. Sonunda pes edip uçup gidiyor fakat tüm kıpırdanmalar papatyaya hayatta kalması için ihtiyaç duyduğu tozlaşmayı sağlıyor.” dedi.
Glover, bu üç genin evrimde nasıl bir araya geldiğini veya diğer bileşenlerin ne olduğunu henüz tam olarak anlamadıklarını söyledi. Ayrıca bölgenin (özellikle iklim değişikliğinden sonra) daha fazla incelenmesinin, gezegendeki türlerin en yoğun olduğu bölgelerden biri olan ve “Cape Flora” olarak adlandırılan biyoçeşitlilik etkin noktasının korunmasına yardımcı olabileceğini ifade etti.
Derleyen: Nazlıcan Vatansever
