- Mart 2021’de gözlemlenen AT 2021hdr isimli yüksek enerjili ışık patlamasının düzenli aralıklarla tekrar ettiği keşfedildi.
- Yapılan çalışmalar, olayın büyük bir yıldızlararası bulutun çift kara delik sistemiyle etkileşime girmesi sonucu ortaya çıktığını gösteriyor.
- Bu keşif, kara deliklerin dinamik yapısını anlamada önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Mart 2021’de, gökbilimciler uzak bir galaksiden gelen yüksek enerjili bir ışık patlaması gözlemledi. AT 2021hdr olarak adlandırılan bu olay, başlangıçta bir süpernova olarak düşünülmüştü ancak olay, Olayların Hızlı Sınıflandırılması için Otomatik Öğrenme (ALeRCE) sistemi tarafından ilginç olarak işaretlendi.
2022’de başka bir patlama gözlendi ve Zwicky Geçici Tesisi (ZTF), 60-90 günlük aralıklarla tekrarlayan bir ışık patlaması modeli tespit etti. Bu durum, süpernova hipotezini çürüttü. AT 2021hdr’ın doğası, yakın zamana kadar yapılan çalışmalarla açıklığa kavuşamamıştı.
Bir hipotez, bu olayın bir gelgit bozunumu olayı (TDE) olduğunu öne sürdü. Bu, bir yıldızın bir kara deliğe fazla yaklaşarak parçalanması ve kalıntısının kara deliğin yörüngesinde dönerken ışık patlamalarına neden olması ancak TDE’lerin genellikle burada gözlemlenen düzenliliği göstermediği biliniyor.
Araştırmacılar daha sonra, devasa bir yıldızlararası bulutun çift kara delik sistemiyle etkileşime girdiği bir senaryo önerdi. Bilgisayar simülasyonları, çift kara deliklerin böyle bir bulutu tamamen yok etmek yerine onu çalkalayarak kara deliklerin yörüngede dönerken periyodik ışık patlamaları oluşturacağını gösterdi.
Neil Gehrels Swift Gözlemevi‘ni kullanan ekip, ZTF’nin gözlemleriyle uyumlu olan ultraviyole ve X-ışını ışığında periyodik dalgalanmalar tespit etti. Bu bulgular, çift kara delik modeline uyuyordu. Kara deliklerin toplam kütlesinin yaklaşık 40 milyon Güneş’e eşit olduğu ve 130 günlük bir yörünge periyoduna sahip olduğu hesaplandı. Yıldızlararası bulut geçişi olmasaydı bu çift sistem fark edilmeden kalırdı.
Keşif, iki kara deliğin yaklaşık 70.000 yıl içinde birleşme yolunda olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmacılar, modellerini daha da geliştirmek ve kara deliklerin ev sahibi galaksileriyle nasıl etkileşimde bulunduğunu incelemek için AT 2021hdr’ı gözlemlemeye devam etmeyi planlıyor. Bu çığır açan bulgu, çift kara delik sistemlerinin dinamik yapısını ve onları görünür kılan benzersiz koşulları gözler önüne seriyor.
Derleyen: Eliz Canyurt
