• NASA’nın Mars’taki en uzun soluklu görevi olan Odyssey uzay aracı, görev ekibinin yaptığı açıklamaya göre bugün Kızıl Gezegen’in etrafını 100.000’inci kez dolaştı.
• Bu görüntüler bulutların ve tozun dondurulmuş görüntüsünü sunmanın yanı sıra, birçok mevsim boyunca alındığında bilim insanlarına Mars atmosferi hakkında daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir.

Bu kilometre taşını kutlamak üzere uzay ajansı, güneş sistemindeki en yüksek yanardağ olan Olympus Mons’un karmaşık bir panoramasını yayınladı; Odyssey bu görüntüyü Mart ayında yakalamıştı. Yanardağın tabanı Mars ekvatorunun yakınında 373 mil (600 kilometre) uzanırken, gezegenin ince havasına doğru 17 mil (27 kilometre) yükseliyor. Bu ayın başlarında gökbilimciler yanardağın tepesini her gün birkaç saatliğine kaplayan geçici sabah donunu keşfederek kutuplardan gelen buzun kurak dünyada nasıl dolaştığına dair yeni bilgiler sundu.

NASA’ya göre, Odyssey’in volkanın son görüntüsünde Olympus Mons’u sıyıran mavimsi beyaz bant, görüntünün çekildiği sırada Mars havasında yüzen toz miktarını gösteriyor. Hemen üzerindeki ince mor tabaka muhtemelen atmosferik toz ile mavimsi su-buz bulutlarının bir karışımına işaret ediyor. Bilim insanları, dünyanın üst kenarındaki mavi-yeşil tabakanın, su-buz bulutlarının Mars gökyüzüne yaklaşık 30 mil (48 kilometre) kadar ulaştığı yeri işaret ettiğini söylüyor.

En son panoramayı yakalamak için bilim insanları Odyssey’e kamerasının Mars ufkuna bakacak şekilde yavaşça dönmesi komutunu vererek Uluslararası Uzay İstasyonu`nun Dünya’dan çektiklerine benzer görüntüler yakaladı.

Odyssey’in Kaliforniya’daki Jet İtki Laboratuvarı’ndaki (JPL) proje bilimcisi Jeffrey Plaut son haber bülteninde “Normalde Olympus Mons’u yukarıdan dar şeritler halinde görürüz, ancak uzay aracını ufka doğru çevirerek manzaranın üzerinde ne kadar büyük olduğunu tek bir görüntüde görebiliyoruz” dedi. “Görüntü sadece muhteşem olmakla kalmıyor, aynı zamanda bize eşsiz bilim verileri de sağlıyor.”

Denver, Colorado’daki Lockheed Martin Space’te Odyssey’in görev operasyonları uzay aracı mühendisi olarak görev yapan Steve Sanders, “Sadece kamerayı açıp nasıl göründüğüne bakmaya karar verdik” dedi. “Bu deneylere dayanarak, gezegenin etrafında dolaşırken [kameranın] görüş alanını ufukta ortalayan bir dizi tasarladık.”

Odyssey görevi Nisan 2001’de başlatıldı ve JPL tarafından yönetiliyor. İki yıl önceki bir çift başarısızlıktan sonra NASA’nın Mars’a yönelik ilk başarılı göreviydi. 1998 yılında Mars İklim Yörünge Aracı’nın, görev mühendislerinin iki ölçüm sistemi arasındaki çevirileri karıştırmasının ardından Mars’ın atmosferinde yandığı bildirildi. Bir yıl sonra Mars Polar Lander, inişten önce motorunun aniden kapanması nedeniyle Mars yüzeyine çakıldı. Odyssey bu nedenle yaygın olarak bir kurtuluş görevi olarak görülüyordu.

Odyssey Ekim 2001’de Mars’ın yörüngesine oturdu ve o zamandan bu yana gezegenin yüzeyinin hemen altında, gelecekteki Mars astronotlarının ulaşabileceği, daha önce gizlenmiş su-buz rezervuarlarını ortaya çıkardı. Uzay aracı ayrıca gökbilimcilerin Mars’ın tarihini çözmelerine yardımcı olan kraterler de dahil olmak üzere gezegenin yüzeyinin geniş bir bölümünü haritalandırdı.

Uzay aracının 100.000 yörüngeye ulaşması, 1,4 milyar milden (2,2 milyar kilometre) fazla yol kat ettiği anlamına geliyor. Güneş enerjisiyle çalışan uzay aracının bir yakıt göstergesi bulunmadığından, görev ekibi 23 yıllık görevin devam etmesini sağlayan kalan yakıtı tahmin etmek için matematik becerilerine güveniyor. “Fizik bizim için zor işlerin çoğunu yapıyor,” diyor Sanders. “Ancak tekrar tekrar yönetmemiz gereken incelikler var.”

Son hesaplamalar Odyssey’in yaklaşık 9 pound (4 kilogram) itici yakıtı kaldığını gösteriyor ki bu da eski görevi 2025’in sonuna kadar sürdürmek için yeterli.

Odyssey’in JPL’deki proje yöneticisi Joseph Hunt, “Bilimsel planlama ve yürütme ile yenilikçi mühendislik uygulamalarının tarihsel bir zaman çizelgesini korurken bir görevi bu kadar uzun süre devam ettirmek dikkatli bir izleme gerektirir” dedi. “Önümüzdeki yıllarda daha fazla harika bilim toplamak için sabırsızlanıyoruz.”

Derleyen : Enis Yabar