• Microsoft, veri merkezlerine ve yapay zekaya güç sağlamak için yeni nesil nükleer reaktörleri araştırıyor.
• Nükleer enerji, sera gazı emisyonu üretmese de radyoaktif atıkların işlenmesi ve uranyum tedarik zincirinin oluşturulması söz konusu olduğunda, içinden çıkılamaz başka bir meseleye adım atılabilir.
• Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates ise uzun zamandır nükleer teknolojinin büyük bir hayranı.

Microsoft’un nükleer enerji stratejisine liderlik edecek bir program yöneticisi için açtığı iş ilanına göre yeni nesil nükleer reaktörlerin veri merkezlerine ve yapay zeka hedeflerine sağması planlanıyor.

Veri merkezleri hâlihazırda çok fazla elektrik kullanıyor. Yani temiz enerji kaynakları bulunmazsa şirketin iklim hedefleri aksayabilir. Yüksek enerji ihtiyacıyla yapay zeka, şirketin üstesinden gelmesi gereken büyük bir problem.

Nükleer enerji, sera gazı emisyonu yaratmıyor. Buna rağmen, radyoaktif atıkların işlenmesi ve uranyum tedarik zincirinin oluşturulması söz konusu olduğunda, içinden çıkılamaz başka bir meseleye adım atılabilir. Nükleer enerjinin iklim değişikliğiyle mücadelede oynaması gereken rol hâlâ hararetle tartışılıyor. Ancak Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates, uzun zamandır bu teknolojinin büyük bir hayranı.

Yeni iş ilanına bakılırsa Microsoft, çözüm olarak gelişmiş nükleer reaktörlere bel bağlamış gibi görünüyor. İş ilanında “küresel büyüme için nükleer enerji altyapısının tüm yönlerine odaklanan proje girişimlerine liderlik edecek” birinin işe alınacağı belirtiliyor.

Microsoft, özellikle küçük modüler reaktörler (SMR) için plan hazırlayabilecek birini arıyor. Bugünlerde nükleer konusundaki tüm heyecan bu yeni nesil reaktörler etrafında dönüyor. Eski ve çok daha büyük seleflerinin aksine, bu modüler reaktörlerin yapımının daha kolay ve daha ucuz olması bekleniyor. Bir karşılaştırma yapmak gerekirse ABD’de inşa edilecek son büyük nükleer reaktör, yedi yıllık gecikmenin ardından nihayet bu yaz bütçenin yaklaşık 17 milyar dolar üzerinde bir maliyetle devreye girdi.

Yine de Microsoft’un bulut ve yapay zekanın yaşadığı veri merkezlerine güç sağlamak için SMR’lere güvenmek istemesi hâlinde çözülmesi gereken bazı sorunlar var. Bir SMR, günümüzün geleneksel reaktörlerinden daha fazla HALEU adı verilen yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum yakıtına ihtiyaç duyuyor. Şimdiye kadar Rusya, dünyanın en büyük HALEU tedarikçisi oldu. ABD’de uranyum madenleri ve fabrikalarının yakınındaki toplulukların hâlihazırda mücadele ettiği yerli bir uranyum tedarik zinciri oluşturma çabası var. Bir de nükleer atıklarla ne yapılacağı sorusu var ki bir SMR filosu bile önemli miktarda nükleer atık üretebilir. ABD, hâlâ bu atıkların uzun vadede nasıl depolanacağını çözmeye çalışıyor. Microsoft, yeni nesil nükleer enerjiyle ilgili planları ya da bu teknolojinin beraberinde getirebileceği zorluklarla nasıl başa çıkabileceği konusundaki soruları yanıtlamadı.

Gates, aynı zamanda SMR tasarımları geliştiren TerraPower’ın kurucusu ve başkanı. Şirket, CNBC’ye yaptığı açıklamada “şu anda Microsoft’a reaktör satmak için herhangi bir anlaşması olmadığını” söyledi. Axios’un haberine göre Microsoft, Kuzey Amerika’da SMR kullanan ilk şirket olma yolunda ilerleyen Kanadalı Ontario Power Generation’dan temiz enerji kredisi satın almak üzere halihazırda bir anlaşma imzalamış durumda. Veri merkezleri hakkında içerik yayımlayan bir web sitesi olan DCD, iş ilanını ilk olarak geçen hafta bildirdi.

Microsoft ayrıca daha da fütüristik bir füzyon enerji santrali geliştiren Helion adlı bir şirketten elektrik satın almak için anlaşma yaptı. Helion’un destekçileri arasında OpenAI CEO’su ve ChatGPT geliştiricisi Sam Altman da bulunuyor. Microsoft, bu yıl OpenAI ile olan “çok yıllık, milyarlarca dolarlık yatırımını” genişletti. Şirket, geçtiğimiz hafta OpenAI’ın DALL-E 3 görüntü oluşturucusunu Bing Chat’e eklemeyi planladığını duyurdu. Microsoft Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Satya Nadella, nükleer teknoloji baş program yöneticisi iş ilanında “Müşterilerimizin platformlarımızı ve araçlarımızı kullanarak bugün daha azıyla daha fazlasını yapmalarına ve yeni yapay zeka çağında gelecek için yenilikler yapmalarına yardımcı olmaya kararlıyız.” diyor.

Derleyen: Alp Eren Gümüş