“Kuşlar ve arılar” hakkında bilgi edindiğimizde, heteroseksüel cinsel ilişkiden sonra spermlerin vajinadan, rahmi geçip fallop tüpüne doğru yüzdüğü ve burada yumurtalıklardan salınan bir yumurtayı döllediği öğretilir. Ancak, spermlerin sadece rahatça yüzmediği ortaya çıktı; dönen tirbuşon şeklindeki sıvı girdaplarıyla itilen spermler, dişi üreme kanalında adeta yarışıyor.

Spermlerin Hareket Mekanizması

Monash Üniversitesi ve Melbourne Üniversitesi’nden araştırmacılar, yüzen spermlerin etrafındaki 3D sıvı hareketini analiz etmek için gelişmiş görüntüleme tekniklerini kullandı. Cell Reports Physical Science dergisinde yayınlanan bir çalışmada ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, görüntüleme sonuçları tek bir yüzen spermin, hücreye bağlanan ve birbirlerinin etrafında senkronize olarak dönen çok sayıda girdap oluşturduğunu ve bu girdapların spermin itme kuvvetini artırdığını ortaya koydu. Bu keşif, tirbuşon akış modellerinin sperm hareketini nasıl etkilediğine ışık tutuyor ve üreme bilimi için doğrudan bir öneme sahip olabilir.

Sıvı Girdaplarının Rolü

Monash Üniversitesi Makine ve Havacılık Mühendisliği Bölümü’nde öğretim görevlisi ve çalışmanın ortak yazarı Reza Nosrati, üniversitenin yayınladığı bildiride, “Sperm yüzerken, kamçısı (kuyruğu) üreme kanalında hareketlerini optimize edebilecek girdaplı sıvı akımları oluşturan bir çırpma hareketi oluşturur” dedi. Nosrati, “Gerçekten büyüleyici olan şey, çevreleyen sıvıdaki bu spiral benzeri ‘izlerin’ sperm gövdesine nasıl bağlandığı ve birbirleriyle senkronize olarak dönerek ekstra itme kuvveti sağlamasıdır” diye ekledi.

Tirbuşon Benzeri Hareket

Bu olağanüstü itme yöntemini görselleştirmekte zorlanıyorsanız, birbirinin etrafında dönen iki girdap sütununa benziyor. Ya da “düz bir lastik bandı alıp bir spiral şeklinde büktüğünüzü hayal edin. Şimdi, süper sarmal – sıkıca sarılmış, ekstra bükülmüş bir yapı – oluşturmak için başka bir dönüş ekleyin” diye açıklıyor Nosrati. “Sperm için, sıvıdaki bu ekstra bükülme, hareketlerini artırır, sıkılaştıkça onları takip eder ve daha verimli yüzmelerini sağlar.”

Doğurganlık Araştırmaları İçin Önemi

Nosrati ve meslektaşları, hem sperm kuyruğu hareketini hem de 3D akış alanını aynı anda görüntüleyen ilk kişiler olduklarını iddia ediyorlar. Bu itme yöntemi spermlerin çevreleriyle nasıl etkileşim kurduğunu etkileyebileceğinden, doğurganlık araştırmaları için önemli sonuçları olabilir. Araştırmacılara göre, “minik yüzücülerin” hareketini yakalamak, bakteri gibi diğer minik yüzücülerin nasıl hareket ettiğini ve çevreleriyle nasıl etkileşim kurduğunu anlamak için de önemli olabilir.

Nosrati, “Bu görselleştirmeler, sıvı dinamiğini ve spermlerin ve diğer mikroorganizmaların farklı sıvılarda nasıl gezindiğini daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor” diye açıkladı.

Görünüşe göre bebek sahibi olmak, spermin koreografisine kadar doğru hareketlere sahip olmakla ilgili.

Derleyen: Enis Yabar