Hamile kadınları etkileyen potansiyel olarak tehlikeli bir tıbbi durum olan gestasyonel diyabet, son yıllarda endişe verici bir artış gösteriyor. Yeni araştırmalar, bunun nedeninin bir kadının uyumadan önce ne kadar fazla ışıkla karşılaştığıyla ilgili olabileceğini gösterdi.
Geceleri aşırı ışık halihazırda kalp sağlığı sorunlarıyla ilişkilendiriliyor ve artan araştırmalar sirkadiyen ritimlerimizdeki (vücudumuzun her gün geçtiği doğal uyku ve uyanıklık döngüleri) bozulmaların başka zararlı kardiyovasküler etkileri olabileceğini gösteriyor. Örneğin 2020 yılında yapılan bir çalışma, düzensiz uyku saatlerinin kalp hastalığına yakalanma riskini iki katına çıkarabileceğini gösterdi.
Yeni çalışmada Northwestern Üniversitesindeki (NU) araştırmacılar, bir hafta boyunca bileklerine bir izleme cihazı takan 741 kadının uyku öncesi ışık maruziyetini izledi. Kadınlar, gebelik diyabeti taramalarının tipik olarak yapıldığı dönem olan ikinci üç aylık dönemlerinde incelendi.
Gestasyonel diyabet, bir kadında ilk kez hamileyken gelişen bir türdür. Hamilelik sırasında her zaman ciddi sağlık riskleri oluşturmasa da bu hastalığa yakalananların hamilelikten sonra tip 2 diyabet geliştirme riski daha yüksek olacaktır ve bu durum yaşamın ilerleyen dönemlerinde kalp hastalığı ve bunama riskini artırabilir. Bu hastalığa sahip annelerden doğan çocukların hipertansiyon ve obezite geliştirme olasılığı da daha yüksektir.
Çalışmaya katılan kadınlardan sadece 31’inde gebelik diyabeti gelişmiş olsa da uyumadan önceki üç saat içinde parlak ve loş ışıkta daha fazla zaman geçiren kadınların hastalığa yakalanma olasılığının daha yüksek olduğunu gösteren bir eğilim tespit edildi.
Araştırmanın Başyazarı Dr. Minjee Kim, Guardian’a verdiği röportajda “Loş ışıkta en az zaman geçiren kadınların gebelik diyabetine yakalanma olasılığı, loş ışıkta en çok zaman geçirenlere kıyasla beş kat daha fazlaydı.” dedi.
Araştırmacılar parlak ışığa maruz kalmanın oda aydınlatmasından mı yoksa elektronik cihazlardan mı kaynaklandığını belirtmedi fakat daha önce yapılan bir çalışma uykudan önce mavi ışığa maruz kalmanın hamile kadınlarda kan glikoz seviyelerini yükseltebileceğini göstermişti. Bir teoriye göre parlak ışığa maruz kalmak kalp atış hızımızı artırarak glikoz metabolizmasını etkileyebilir. Başka bir deyişle Kim, “Dinlenme zamanı geldiğinde savaş ya da kaç tepkisinin uygunsuz bir şekilde aktive edildiği görülüyor.” dedi.
Araştırmacılara göre gebelik diyabeti oranı hızla artıyor. ABD’de 2011-2013 yılları arasında doğum yapan kadınlarda hastalığın görülme oranı %4,5 civarındaydı. Ancak 2020 yılında bu oran Amerika Birleşik Devletleri’ndeki tüm doğumların %7,8’ine yükseldi. Eğer ışığa maruz kalma bu artışa yardımcı oluyorsa hamile kadınların risklerini azaltmak için ayarlama yapabilecekleri kolay bir alan olacak.
Kim araştırmaya ilişkin fikirlerini şu cümlelerle detaylandırdı:
“Kanıtlamamız gereken çok şey var ancak benim kişisel endişem, çoğu insan potansiyel zararın farkına varmadan ışığın bu soruna sessizce katkıda bulunuyor olabileceği. Artık evde ışık polisi benim… Daha önce hiç düşünmediğim tüm bu ışığı görüyorum. Işığı mümkün olduğunca kısmaya çalışıyorum. Sadece akşam yemeği ve çocukları yıkamak gibi akşam aktiviteleri için parlak ışığa ihtiyacınız yok.”
Kim, hamile kadınların yatmadan en az üç saat önce evlerindeki ışıkları kısmalarını ve bilgisayar ve telefon ekranları gibi cihazlardan gelen ışığa maruz kalmalarını sınırlamalarını öneriyor.
Derleyen: Hatice Bulut
