Université de Montréal Oftalmoloji Bölümü’nden Dr. Santiago Costantino liderliÄŸinde yürütülen yeni bir araÅŸtırma, uzun süreli uzay görevlerinin astronotların göz saÄŸlığını olumsuz etkilediÄŸini ortaya koydu. Uluslararası Uzay Ä°stasyonu’nda (ISS) 6 ila 12 ay geçiren astronotların gözlerinde ve görme yetilerinde önemli deÄŸiÅŸiklikler gözlemlendi.

IEEE Open Journal of Engineering in Medicine and Biology dergisinde yayınlanan araÅŸtırmaya göre, ISS’deki astronotların en az %70’i uzay uçuÅŸu ile iliÅŸkili nöro-oküler sendromdan (SANS) etkileniyor.

SANS Nedir?

SANS, uzun süreli uzay görevleri sırasında mikro yerçekimi ortamında ortaya çıkan bir dizi göz rahatsızlığını ifade eder. Bu rahatsızlıklar arasında bulanık görme, göz küresinde düzleşme, optik sinir ödemi ve retina kıvrımları gibi sorunlar yer alır.

Araştırmanın Detayları

Dr. Costantino ve ekibi, NASA tarafından toplanan verileri kullanarak 157 ila 186 gün arasında ISS’de görev yapan 13 astronot üzerinde bir çalışma gerçekleÅŸtirdi. Astronotların ortalama yaşı 48 olup, ABD, Avrupa, Japonya ve Kanada uzay ajanslarından katılımcılar vardı. Katılımcıların %31’i kadın ve 8’i ilk uzay görevini gerçekleÅŸtiriyordu.

Araştırmacılar, astronotların uzay görevlerinden önce ve sonra üç oküler parametreyi karşılaştırdı:

• Oküler Sertlik: Gözün dış tabakasının sertliÄŸi
• Göz İçi Basıncı: Göz küresi içindeki sıvı basıncı
• Oküler Nabız GenliÄŸi: Gözdeki kan akışının nabız basıncı

Bulgular

Araştırma, astronotların gözlerinin biyomekanik özelliklerinde önemli değişiklikler olduğunu ortaya koydu:

• Oküler sertlikte %33 azalma
• Göz içi basıncında %11 azalma
• Oküler nabız genliÄŸinde %25 azalma

Bu değişikliklere, göz küresinde küçülme, odak alanında değişiklik ve bazı vakalarda optik sinir ödemi ve retina kıvrımları gibi semptomlar eşlik etti.

Araştırmacılar ayrıca, beş astronotta koroid kalınlığının 400 mikrometreden fazla olduğunu tespit etti. Bu durumun yaş, cinsiyet veya önceki uzay deneyimi ile ilişkili olmadığı belirtildi.

Mikro Yerçekiminin Etkisi

Dr. Costantino, “Ağırlıksızlık, vücuttaki kan dağılımını deÄŸiÅŸtirerek baÅŸa giden kan akışını artırır ve gözdeki venöz dolaşımı yavaÅŸlatır. Bu durum muhtemelen retinayı besleyen damar tabakası olan koroidin geniÅŸlemesine neden oluyor” dedi.

Araştırmacılar, ağırlıksızlık sırasında koroidin genişlemesinin, gözün beyaz dış tabakası olan skleradaki kolajeni gerebileceğini ve gözün mekanik özelliklerinde uzun süreli değişikliklere neden olabileceğini düşünüyor. Ayrıca, mikro yerçekimi altındaki kan atımlarının, ani kan akışı basıncı değişikliklerinin gözde mekanik bir şoka neden olduğu ve doku yeniden şekillenmesine yol açtığı bir su darbesi etkisi yaratabileceğine inanıyorlar.

Mars Yolculuğu İçin Endişeler

AraÅŸtırmacılara göre, bu oküler deÄŸiÅŸiklikler, uzay görevi 6 ila 12 ay sürdüğünde genellikle endiÅŸe nedeni deÄŸil. Çalışmaya katılan astronotların %80’inde en az bir semptom geliÅŸmesine raÄŸmen, Dünya’ya döndüklerinde gözleri normale döndü. ÇoÄŸu vakada, ISS’de geliÅŸen semptomları düzeltmek için düzeltici gözlük takmak yeterli oldu.

Ancak, araÅŸtırma topluluÄŸu ve uluslararası uzay ajansları, Mars’a uçuÅŸ gibi daha uzun görevlerin sonuçları konusunda temkinli. Mikro yerçekimine uzun süre maruz kalmanın göz saÄŸlığı üzerindeki etkileri hala bilinmiyor ve ÅŸu anda önleyici veya hafifletici hiçbir önlem mevcut deÄŸil.

Maisonneuve-Rosemont araÅŸtırma ekibi, araÅŸtırmalarına devam etmek için NASA’dan daha fazla veri bekliyor.

Dr. Costantino, “Gözün mekanik özelliklerinde gözlemlenen deÄŸiÅŸiklikler, SANS geliÅŸimini tahmin etmek için biyobelirteçler olarak kullanılabilir. Bu, uzun süreli görevler sırasında ciddi göz problemleri geliÅŸtirmeden önce risk altındaki astronotların belirlenmesine yardımcı olacaktır” dedi.

Derleyen: Enis Yabar