Uzay tarihinin en sıra dışı kurtarma operasyonlarından biri bu hafta başlıyor. NASA’nın 20 yılı aşkın süredir evrendeki en şiddetli patlamaları gözlemleyen Swift uzay teleskobu, alçalan yörüngesi nedeniyle atmosfere girip yanma tehlikesiyle karşı karşıya.
Detaylar haberimizde
Teleskobu kurtarmak için Katalyst Space Systems’ın geliştirdiği LINK adlı robotik araç, Northrop Grumman’ın Stargazer uçağından havada fırlatılacak Pegasus XL roketiyle yola çıkacak.
Görev neden bu kadar önemli?
Yaklaşık 30 milyon dolarlık operasyon başarılı olursa, yaşlanan bir uzay teleskobu tarihte ilk kez robotik bir araçla yörüngede “yukarı taşınmış” olacak. Bu, uydu ve teleskopların ömrünü uzatmanın kapısını açan bir teknoloji gösterimi anlamına geliyor: Milyarlarca dolarlık uzay araçlarını atmosferde yakmak yerine tamir edip yükseltmek, uzay ekonomisinin yeni iş kollarından biri hâline gelebilir.
Görevin bir başka duygusal boyutu daha var: Bu fırlatma, uçaktan havada ateşlenen efsanevi Pegasus roketinin son uçuşu olacak. 1990’dan bu yana görev yapan Pegasus, kariyerini bir kurtarma operasyonuyla noktalayacak.
Swift bize ne kazandırdı?
2004’te fırlatılan Swift, evrenin en güçlü patlamaları olan gama ışını patlamalarını saniyeler içinde tespit edip yönünü o tarafa çevirebilen çevik yapısıyla adını aldı (“swift” İngilizcede “çevik/hızlı” anlamına geliyor). Teleskop bugüne dek binlerce patlama yakaladı; yıldızların ölümünden kara deliklerin doğuşuna uzanan süreçlere dair bilgilerimizin önemli bölümü bu gözlemlere dayanıyor.
Dünya’ya yakın yörüngelerde dolaşan uydular, atmosferin çok seyrek de olsa var olan üst katmanlarına sürtünür. Bu sürtünme araçları yıllar içinde yavaşlatır ve yörüngeleri giderek alçalır. Müdahale edilmezse araç sonunda atmosfere girer ve büyük ölçüde yanarak yok olur. Swift’in de yakıt sistemi bulunmadığı için kendini yükseltme şansı yok — işte LINK aracı tam bu noktada devreye girip teleskobu fiziksel olarak yakalayacak ve daha yüksek bir yörüngeye itecek.
Pegasus roketi nedir?
Yerden değil, uçağın kanadı altından havada ateşlenen ilk özel sektör roketi. 12 kilometre irtifada bırakıldıktan sonra motorlarını çalıştırarak uzaya çıkar. Küçük uyduları yörüngeye taşımak için 1990’dan beri kullanılıyor; Swift kurtarma göreviyle emekliye ayrılıyor.
Günde sadece 1 TL'ye abone olarak tüm içeriklerimize sınırsız erişebilir ve bağımsız haberciliğe destek olabilirsiniz! Hemen Abone Ol
