Yapılan bir araştırma ile video oyunlarına daha fazla zaman ayıran çocukların iq seviyelerinde yükselme olduğu ortaya çıktı.

Bilişsel yeteneklerdeki fark küçük olsa da ve nedensel bir ilişki göstermeye yetmese de, dikkate değer bir fark var ve 2022 tarihli çalışmada genetik farklılıklar ve çocuğun sosyoekonomik geçmişi gibi değişkenlerin de dikkate alınmasına özen gösterdi.

Bu arada, televizyon izlemenin ve sosyal medyayı kullanmanın zekâ üzerinde olumlu veya olumsuz bir etkisi olmadığı da görüldü. Araştırma, genç zihinler için ne kadar ekran süresinin uygun olduğu konusundaki tartışmalarda faydalı olabilir.

Hollanda, Almanya ve İsveç’ten araştırmacıların yayınladıkları makalede, “Dijital medya modern çocukluğu tanımlıyor, ancak bilişsel etkileri belirsiz ve hararetli tartışmalara konu oluyor,” diye yazıyor.

“Genetik verilerle yapılan çalışmaların nedensel iddiaları netleştirebileceğine ve genetik yatkınlıkların genellikle hesaba katılmayan rolünü düzeltebileceğine inanıyoruz.”

Araştırmacılar, ABCD Çalışması’nda yer alan ve tamamı ABD’de yaşayan, 9 veya 10 yaşlarındaki 9.855 çocuğun ekran süresi kayıtlarını inceledi. Gençler, günde ortalama 2,5 saat televizyon veya çevrimiçi video izlediklerini, 1 saat video oyunu oynadıklarını ve yarım saatini de internette sosyalleşerek geçirdiklerini bildirdi.

Daha sonra, iki yıl sonra bu çocuklardan 5.000’den fazlasının verilerine eriştiler. Bu süre zarfında, çalışmada video oyunlarında normalden daha fazla zaman geçirdiğini bildirenlerin IQ’larında ortalamanın 2,5 puan üzerinde bir artış görüldü.

IQ puanındaki artış, çocukların okuduğunu anlama, görsel-uzaysal işleme, hafıza, esnek düşünme ve öz kontrol odaklı görevlerdeki performanslarına dayanıyordu.

Çalışmanın yalnızca ABD’deki çocukları incelediği ve video oyunu türleri arasında ayrım yapmadığı önemli bir nokta. Ancak yine de oyun ve IQ konusunda değerli bir içgörü sunuyor ve zekanın doğuştan gelen sabit bir değer olmadığı fikrini destekliyor.

İsveç’teki Karolinska Enstitüsü’nden sinirbilimci Torkel Klingberg, 2022’de çalışmanın yayınlandığı tarihte, “Sonuçlarımız, ekran başında geçirilen sürenin genellikle çocukların bilişsel yeteneklerini etkilemediği ve video oyunları oynamanın aslında zekayı artırmaya yardımcı olabileceği iddiasını destekliyor” demişti.

Video Oyunları ve Bilişsel Gelişim

Araştırmacıların da belirttiği gibi, bu, çocukların oyun oynayarak geçirdikleri zaman ile bilişsel yeteneklerinin gelişimi arasında bir bağlantı olabileceğini öne süren ilk çalışma değil; video oyunlarının başka faydaları da var gibi görünüyor.

Mevcut araştırmanın arkasındaki ekip, küçük örneklem büyüklüklerinin, farklı çalışma tasarımlarının ve genetik ve sosyoekonomik etkilerin dikkate alınmamasının, bugüne kadar gördüğümüz ekran süresinin etkilerine dair çelişkili raporlara yol açtığını belirtiyor. Bu çalışma, bu sınırlamaları en aza indirmeyi amaçlıyor.

Tüm bunlar, hem zekânın nasıl geliştirilip oluşturulabileceği hem de ekran süresinin vücudumuzu ve alışkanlıklarımızı nasıl etkileyebileceği konusunda birçok faktörün rol oynadığını gösteriyor; bu nedenle çok daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Klingberg, “Ekran davranışının fiziksel aktivite, uyku, refah veya okul performansı üzerindeki etkilerini incelemedik, bu yüzden bu konuda bir şey söyleyemeyiz,” dedi.

“Şimdi diğer çevresel faktörlerin etkilerini ve bilişsel etkilerin çocukluk çağı beyin gelişimiyle nasıl ilişkili olduğunu inceleyeceğiz.”

Derleyen: Damla Şayan