Evrenin en ilginç gezegenlerinden biri hakkındaki tablo yeniden çizildi. James Webb Uzay Teleskobu’nun verileri, Dünya’dan yaklaşık 41 ışık yılı uzaklıktaki 55 Cancri e gezegeninin hidrojence zengin bir atmosfere sahip bir lav dünyası olabileceğini gösteriyor.
“Cehennem gezegeni” olarak tanınıyor
55 Cancri e, gökbilimin gözde inceleme nesnelerinden: Dünya’dan büyük, Neptün’den küçük “süper Dünya” sınıfındaki gezegen, yıldızına o kadar yakın dolanıyor ki bir yılı 18 saatten kısa sürüyor. Bu yakınlık yüzeyi eritiyor — gezegenin, üzerinde magma okyanusları bulunan kavurucu bir dünya olduğu düşünülüyor. Sıcaklığın binlerce dereceyi bulduğu bu koşullar, ona “cehennem gezegeni” lakabını kazandırdı.
Yeni bulgu neden şaşırtıcı?
Asıl sürpriz atmosferin bileşiminde. Hidrojen, evrenin en hafif elementi; yıldıza bu kadar yakın ve bu kadar sıcak bir gezegenin hafif gazları uzaya kaçırmadan tutabilmesi kolay açıklanabilir bir durum değil. Webb verilerinin işaret ettiği hidrojence zengin atmosfer doğrulanırsa, iki heyecan verici olasılık gündeme geliyor: Ya gezegen, iç yapısından atmosferini sürekli besleyen bir mekanizmaya sahip — örneğin magma okyanusunun gazlarını salması gibi — ya da gezegen oluşum kuramlarımızın gözden geçirilmesi gereken noktaları var.
Her iki senaryo da kıymetli; çünkü 55 Cancri e, kayalık gezegenlerin atmosferlerini nasıl kazandığına ve koruduğuna dair doğal bir laboratuvar işlevi görüyor. Bu sorular, nihayetinde kendi gezegenimizin ve yaşama uygun dünyaların nasıl ortaya çıktığı sorusuna bağlanıyor. Webb’in önümüzdeki gözlem turları, atmosferin bileşimini daha net ortaya koyacak.
Yengeç takımyıldızında, çıplak gözle görülebilen 55 Cancri yıldızının çevresinde dolanan beş gezegenden biri. 2004’te keşfedilen gezegen, yıldızına Merkür’ün Güneş’e olan uzaklığının çok altında bir mesafede dolanıyor. Kütlece Dünya’nın yaklaşık sekiz katı olan bu “süper Dünya”, yıldızına kilitli olduğu için bir yüzü sürekli gündüz, diğer yüzü sürekli gece yaşıyor. Bilim insanları yıllardır bu gezegenin atmosferi olup olmadığını tartışıyordu; Webb’in gözlemleri bu tartışmayı yeni bir aşamaya taşıdı.
“Süper Dünya” ne demek?
Kütlesi Dünya’dan büyük ama Neptün gibi gaz devlerinden küçük gezegen sınıfı. Güneş Sistemi’nde örneği bulunmayan bu sınıf, galakside en yaygın gezegen türlerinden biri — bu yüzden yapıları ve atmosferleri, gezegen biliminin en merak edilen sorularının başında geliyor.
Etiketler: 55 Cancri e, James Webb, süper Dünya, öte gezegen, lav gezegeni, astronomi
Günde sadece 1 TL'ye abone olarak tüm içeriklerimize sınırsız erişebilir ve bağımsız haberciliğe destek olabilirsiniz! Hemen Abone Ol
