Geçen hafta oyun topluluğu, Xbox’ın orijinal yaratıcısı Seamus Blackley’nin Gamesbeat ile yaptığı bir röportajda konsolun “sunsetting” aşamasında olduğunu iddia etmesiyle adeta şok oldu.

Ancak röportajı veya Blackley’nin Bluesky üzerindeki yorumlarını okursanız, onun kastettiği şey aslında Xbox’ın çekirdeğinde bir şeylerin yanlış hissettirmesi: Kendisi tarafından inşa edilen konsol “stres altında” gibi görünüyor. Blackley, Microsoft Gaming’deki AI yöneticisi Asha Sharma’nın Şubat ayında CEO ve icra başkan yardımcılığına geçişinin, ürünün “palyatif bakımda” olduğu anlamına geldiğini speküle etti.

Xbox kapanmıyor, ancak birçok kişi başlıkları hızlıca gerçek kabul etti; çünkü oyun endüstrisinin üzerinde şu anda karanlık bir bulut var. Peki ne oldu?

Xbox ve Oyun Endüstrisinde AI’nın Yükselişi ve RAM Krizi

Oyun sektörü pandemi sırasında eşi benzeri görülmemiş bir yükseliş yaşarken, yapay zeka sessizce arkadan ilerledi. AI’nın oyun endüstrisindeki yayılımı, stüdyolardaki iş kayıplarını hızlandırıyor ve geliştiricilerin işini ucuzlatıyor; bu durum, anti-AI gamerlar tarafından yakından izleniyor. Veri merkezleri endüstriden RAM çekiyor, bu da küresel bir bellek sıkıntısına yol açıyor. Donanım maliyetleri yükseliyor, konsol üretimleri yavaşlıyor ve evde PC kurmak artık giriş seviyesindeki oyuncular için bir lüks hâline geliyor.

Aralık ayında Valve, 2022’de piyasaya sürdüğü Steam Deck LCD 256GB modelini durdurduğunu açıkladı ve 2023 yükseltmesi neredeyse kayboldu. Bu, büyük bir konsolun yükseltme lansmanı öncesinde ilk kez durdurulması. Valve’in Steam Machine’i, Steam Deck’ten altı kat daha güçlü bir kutu, bu yıl piyasaya sürülecek ancak kesin zaman ve maliyet hâlâ belirsiz. Bu arada Xbox ve PS5 fiyatları arttı. Bloomberg’e göre Sony, PS5’in halefinin 2027 sonu yerine bir yıl daha gecikip gecikmeyeceğini hâlâ onaylamadı veya yalanlamadı. Nintendo ise, 2025’te Switch 2 lansmanında yeni tarifelerden kıl payı kaçtı ve şu anda ABD’ye dava açıyor; fiyat artışlarını da dışlamıyor.

Altı yıl önce, dünya kilit altındayken, oyun endüstrisi yükseliyordu.

Animal Crossing: New Horizons, Mart 2020’deki lansmanından sonraki sadece altı hafta içinde 13,4 milyon ünite sattı; bir konsol oyununun tek ayda en çok dijital satış yaptığı rekor. Aynı yıl, küresel oyun geliri %23 arttı ve daha önce kendini oyuncu olarak tanımlamayan milyonlarca kişi kontrolcüleri aldı ve PC’leri açtı.

PlayStation 5, Kasım 2020’de yedi yıl aradan sonra çıktığında, oyun endüstrisinin pandemi sırasında bile iyi olacağı sözü gibi hissettirdi. Temmuz 2021’de Valve, Steam oyunlarını her yerde oynayabilecek bir taşınabilir konsol olan Steam Deck’i tanıttı. Ön siparişler saatler içinde tükendi.

Bu arada YouTuber ve Twitch yayıncıları popülerlik kazandı; milyonlar evde oyunları izlemeye başladı. Oyun endüstrisinin güç merkezleri genişlemeye başladı. Microsoft, Activision Blizzard ve ZeniMax Media’yı satın aldı. Sony, 2022’de Bungie’yi alarak ve Epic Games’e 1,45 milyar dolarlık yatırım yaparak yanıt verdi. Pandemi sırasında oyun sektöründeki iş ilanları %40 arttı.

Ancak AI’nın yükselişi, RAM sıkıntısı olarak adlandırılan “RAMaggedon”u tetikledi ve tüm bu ilerlemeyi durma noktasına getirdi.

Yapay zekanın hızlı yükselişi, teknoloji sektörünün her köşesini sarstı. Pew Research’e göre ABD’de yetişkinlerin üçte biri ve çoğu genç, günlük olarak AI kullanıyor. ABD’de veri merkezleri 2022’den bu yana iki katına çıktı ve bu depoların yakınındaki haneler için elektrik maliyeti son beş yılın 267 katına kadar yükseldi. ABD, AI için özel olarak inşa edilmiş “hiperscale tesislerin” yarısından fazlasını barındırıyor; bunların çoğu milyar dolarlık yatırımlar.

Bu devasa bilgi işlem yığınları, her cihazın kısa süreli belleği olan RAM’i tüketiyor. RAM, elektroniklerin “yeşil, siyah ve altın beyni.” The Wall Street Journal’a göre, 2026’da veri merkezleri, AI spesifik veya değil, küresel RAM üretiminin yaklaşık %70’ini tüketecek. Mevcut çip sıkıntısı, elektroniklerin dünya genelinde gecikmesine ve fiyat artışına yol açtı; oyun endüstrisi şimdiye kadar en büyük kurbanlardan biri oldu.

Washington Post oyun eleştirmeni Gene Park, “Oyun, yaratıcı sınırın tüketici donanımıyla sınırlı olduğu tek kitlesel medya eğlencesidir. Eğer tüketiciler yeterli RAM gibi üst düzey teknolojiye erişemez veya karşılayamazsa, inovasyon yavaşlar,” diyor. RAM, bir oyundaki dünya kurulumunun küçük veya büyük olmasını belirliyor.

Park, geliştiricilerin hikayeler, sanat, NPC’ler, savaşlar ve dünyalar gibi öğelerden ödün vermek zorunda kalabileceğini söylüyor. Bu unsurlar zaten AI araçlarıyla otomatikleştirilme riski altında. Park, bu araçların hâlâ ciddi sınırlamaları olduğunu belirtiyor. “Hiçbiri, el yapımı video oyunlarının yerini almak için bile yakın değil.”

Yakın veya değil, bu araçların oyunlara etkisi ve oyun stüdyolarının geliştirmeyi otomasyonla hızlandırmak için kullanma baskısı tepki çekiyor.

Görüştüğüm geliştiricilerin hiçbiri AI kullanmak istemiyor ve çoğu oyuncu sınırlı olsa bile AI kabul etmiyor. Squanch Games’in anlatım direktörü Alec Robbins, bir projede jeneratif AI kullanması söylendiğinde “karşı çıktı ve kaybetti.” Oyuncular için AI’nin oyunun çok küçük bir bölümüne uygulanması bile deneyimi sulandırdı ve şirkete “itibar kaybı” yaşattı. Squanch, oyuncuların kaygılarını dikkate alarak AI kullanmamaya karar verdi.

Geçen yıl Larian Studios’un CEO’su, Divinity oyununda jeneratif AI kullanıldığını açıkladığında benzer bir tepki vardı. Oyuncular, AI’nin iş akışı için kullanıldığına aldırmadı; sadece AI’den bahsedilmesi şirketin geri adım atmasına neden oldu. Larian Studios yorum talebini reddetti.

AAA oyun stüdyolarındaki personel, CEO’ların AI’nın potansiyeline kapılıp gerçekliği göz ardı edeceğinden ve iş yerlerini baltalayacağından endişeli. 2022–2025 arasında yaklaşık 45.000 oyun çalışanı işini kaybetti ve 2026 için 10.000’e kadar işten çıkarma öngörülüyor.

Görüştüğüm AAA çalışanları, kimliklerinin açıklanmaması şartıyla, özellikle genç personelin işten çıkarmalardan ve azalan iş ilanlarından orantısız etkilendiğini ve artık “herkesin işi kıdemlilere yaptırdığını” belirtti. Bu işler sıklıkla AI ile destekleniyor. Geliştirici, AI efsanesinin, “Geliştiriciler zor ve iyi işler üzerinde yoğunlaşacak, temel işleri kim yapacak?” sorusuna cevap veremediğini söylüyor: “Kimse yapmıyor.”

AAA stüdyosundaki kıdemli bir ses tasarımcısı, çalışanların AI kullanmasının sebebini, “iş bulabilir kalmak için ellerinden geleni yapmaları” olarak açıklıyor. AI karşıtı görünmek, işleri riske atıyor. “Çoğu arkadaşım, kendilerine ve ailelerine daha güvenli bir şekilde bakabilmek için başka sektörlerde iş arıyor.” Stüdyolar, karakter konuşmalarını hızlandırmak veya atlamak için jeneratif AI kullanmaya başladı, ses aktörlerini işe almaktan kaçınıyor.

AI’den fayda sağlayabilecek tek sektör çalışanları yayıncılar. Smosh Games’in program direktörü Spencer Agnew, RAM sıkıntısının maliyetleri artırmasının, oyun oynayamayan oyuncuların yayına yönelmesine yol açabileceğini söylüyor. “Bazı yayıncılar, oyunlara erişemeyen izleyicilerin onlara bağımlı olmasını avantaj olarak görebilir.”

Sunsetting söylentilerinin ardından, Xbox Project Helix adını verdiği yeni nesil konsolunu duyurdu. Xbox, 2020’de Xbox Series X’in piyasaya çıkışından bu yana konsol satışlarında geride kaldı; 2025’te orijinal Nintendo Switch bile daha fazla sattı. Project Helix, önümüzdeki birkaç yıl içinde çıkacak; açık platformlu hibrit bir PC-konsol olacak ve bildirilen özel oyunları olmayacak.

RAMaggedon devam ederse, uzmanlar yeni konsolun fiyatının 900–1.200 dolar arasında olacağını tahmin ediyor; bu, son Series X’in iki katı.

Xbox stratejisine aşina bir kaynak, markanın “kesinlikle stres altında olmadığını” ve son projenin farklı görünüp hissettirse de inovasyona bağlı olduklarını belirtti. AI kullanımında Xbox, “hem oyuncu hem geliştirici yararı için AI’yı sorumlu ve şeffaf şekilde kullanmaya devam edecek.”

Uzun süreli bir AAA oyun şirketi yöneticisi, AI’nın oyun endüstrisine entegre edilmesi yönünde ısrar eden CEO’ların, oyuncular nihayet sonuçları reddettiğinde başarısız olacağını düşünüyor. “Çünkü biz onların saçmalıklarını satın almayacağız. Patlayıcı büyüme vermeyeceğiz. Cosplay yapmayacağız, konslara gitmeyeceğiz, merchandise üretmeyeceğiz, fan fiction yazmayacağız, fan oyunlar yapmayacağız. Hiçbirini yapmayacağız çünkü berbat.”

Büyük stüdyolardaki çalışanlar AI altında eziliyor olsa da, tüketiciler önümüzdeki 10 yılda oyunların yönünü hâlâ belirleyebilir.

Derleyen: Damla Şayan