• Her ne kadar suçunu kabul ederek davayı sonlandırmış olsa da Julian Assange doÄŸruları söylediÄŸi için dokuz köyden kovulan adam olarak dünya tarihine geçti. DoÄŸruları Söyleme Günü’nde adı anılmaya en deÄŸer insanlardan biri de o deÄŸil mi?

ABD’nin Irak ve Afganistan’daki savaÅŸlarıyla ilgili gizli belgelerin kamuya açıklanmasındaki rolü nedeniyle bir casusluk suçunu kabul etmesini saÄŸlayan savcılar kağıt üstünde bir baÅŸarı elde etmiÅŸ gibi görünebilir. Aslında Assange bu macerayı sonlandırmak için kendisine sunulan en mantıklı seçimi yapmışa benziyor. Terazinin bir kefesine özgürlüğün bedeli olarak “ben casusum”u bir kefesine ise bugüne kadar yaÅŸadıkları ve yaÅŸattıkları ile “cesaret”i koydu. Hangisinin dünya tarihinde kalıcı olacağına bizim karar vermemizi istedi.

Kendi adıma Assange’ın özgür kalmasının, yıllarca süren hukuki çile ve sürgününün ardından 1901 güren esaretinin kefede çok daha ağır bastığını söyleyebilirim. Hatta bu ağırlık o kadar fazla ki Assange’ı bir kahraman deÄŸil de casus olarak andırmak isteyen ABD’nin bunu sadece bir kaç günlük gazete haberlerinde görmekten öte geçemeyeceÄŸini düşünüyorum.

Assange’ın başına gelenleri uzun uzun anlatmayacağım. Sadece bir kısa özet geçmekte fayda var ki DoÄŸruyu Söyleme Günü’nde neden baÅŸkasını deÄŸil de onu konu ettiÄŸim biraz daha anlaşılsın.

Assange aleyhindeki dava, 2009 ve 2011 yılları arasında WikiLeaks tarafından 750.000’den fazla çalıntı ABD belgesinin yayınlanması etrafında ÅŸekilleniyor. Dava, uluslararası alanda basın özgürlükleri üzerindeki açık etkileri nedeniyle büyük ilgi çekti. ABD’deki Gazetecileri Koruma Komitesi gibi kuruluÅŸlar her ne kadar ülkenin en yüksek mahkemesi gazetecilerin bunu yapma hakkını uzun süredir tanımış olsa da, yıllardır bu davanın gazetecilerin gizli bilgileri elde etme ve yayınlama kabiliyetlerini ciddi ÅŸekilde tehlikeye atabileceÄŸi konusunda uyarıda bulundu.

Bu belgeler ile Assange hangi doğruları söylemişti bir hatırlayalım:

Julian Assange önderliÄŸindeki WikiLeaks organizasyonu, ABD DışiÅŸleri Bakanlığı ve dünya genelindeki ABD büyükelçilikleri arasındaki ayrıntılı yazışmalardan oluÅŸan 251.287 gizli belgenin bir önbelleÄŸini elde etti ve belgeleri yayınladı. Belgeleri beÅŸ büyük gazetenin (El País, Le Monde, Der Spiegel, The Guardian ile The New York Times) desteÄŸi altında dağıttı ve ilk 220 diplomatik belge 28 Kasım 2010 tarihinde yayımlandı. 28 Kasım tarihinde gizli güçler tarafından saldırıya uÄŸrayan WikiLeaks sunucuları ir süre devre dışı kalsa da 2011 yılına kadar parça parça belgeler yayımlanmaya devam edildi. Bu bügelerin çoÄŸu ABD ile Orta DoÄŸu ülkeleri arasındaki yazışmalardan oluÅŸuyordu. Bizim için en dikkat çekici olanı ise en çok yazışmanın ABD’nin Ankara BüyükelçiliÄŸi ile yapılmış olmasıydı.

ABD’li savcılar baÅŸlangıçta Assange’ı, WikiLeaks’e Irak ve Afganistan savaÅŸlarıyla ilgili gizli belgeleri saÄŸlayan Chelsea Manning ile birlikte hükümet bilgisayarlarına izinsiz eriÅŸim saÄŸlamak için komplo kurduÄŸu iddiasıyla Bilgisayar Sahtekarlığı ve Suistimal Yasası kapsamında tek bir suçlamayla suçladı. Savcılar daha sonra, özgür basına yönelik bir saldırı olarak geniÅŸ çapta kınanan Casusluk Yasası kapsamında 17 suçlama daha eklediler.

Ä°ÅŸte aslında burada ipler koptu. Assange’ın insanların gözünde bir kahraman olmasının altında bu suçlamalar yatıyordu. Çünkü bir hacker olarak suçlanırsanız bir hırsız olarak suçlanmış olursunuz fakat bir casus olarak suçlanırsanız çaldığınız iddia edilen ÅŸeyin deÄŸeri eÄŸer ABD gibi dünyanın jandarmalığına soyunmuÅŸ bir ülkedeyseniz deÄŸerlenir ve insanlar size ilgi duymaya baÅŸlar.

Yıllar boyu köyden köye kovulan Assange sonunda yedi yıllık sığınmanın ardından 2019 yılında Londra’daki Ekvador büyükelçiliÄŸinden zorla çıkarıldı. Assange, Covid-19 salgını süresince defalarca ertelenen iade duruÅŸmalarının sonucunu beklemek üzere Londra’daki Belmarsh cezaevinde tutuluyordu. Avukatları, kötüleÅŸen ruh saÄŸlığı nedeniyle ABD’ye iadesinin intihar olasılığını artıracağını savundu ve buna karşı çıktı.

ABD’li savcılar, uzun süredir birlikte olduÄŸu Stella Moris ile 2022 yılında hapisteyken evlenen ödüllü gazetecinin iadesi için Ä°ngiliz mahkemelerine bir dizi yazılı güvence sunarak temyizde izin aldılar. DiÄŸer tavizlerin yanı sıra ABD, Assange’ı, ulusal güvenlik kaygılarını gerekçe göstererek bazı sanıkların telefon görüşmelerini dinleme uygulamasına atıfta bulunan bir terim olan “özel yönetim tedbirlerine” tabi tutmayacağına söz verdi.

Nihayetinde 9-10 Temmuz duruÅŸmalarına gerek kalmadan Assange ile anlaÅŸmaya varıldı ve ülkesi Avustralya’ya dönmesine izin verildi. Assange artık özgürdü. Kabul ettiÄŸi üzere artık o bir casustu evet ama özgürdü.

24 saatliÄŸine ilan edilen “DoÄŸruları Söyleme Günü”nde doÄŸruları söylediÄŸi için hayatının büyük bir bölümünü sürgün, ev hapsi ve hapislerde geçiren ve son ana kadar geri adım atmayan Assange elbette bugün ilk akla gelen isimlerden biri olmalı. Assange beÅŸ yılı aÅŸkın bir süre Ä°ngiltere’nin sert, maksimum güvenlikli Belmarsh Hapishanesi’nde olmak üzere 14 yıllık bir hukuki çile çekti.

En yakın müttefiklerinden birinin vatandaşınını, bilgi yayımladığı için yargılayan fakat aynı şeyi yapan otoriter devletleri kendini yerlerden yerlere atarak kınayan ABD ise iki yüzlülük gününün kahramanı ilan edilmeli.

Assange için yıllardır baÅŸta ABD ve Avustralya’da sürdürülen kampanyalar ve büyük desteÄŸe raÄŸmen ABD’nin geri adım atmadığı, özellikle ABD yanlısı muhafazakar hükumetlerin basın özgürlüğü konusundaki tutumları endiÅŸe verici.

Bu yazıyı Assange’ın hapishanede iken evlendiÄŸi eÅŸi Moris Assange’ın ÅŸu deÄŸerli sözleri ile noktalayalım: Bu, aslında Amerika BirleÅŸik Devletleri hükümetinin gerçeklerin, doÄŸruların yayınlanmasından ne kadar rahatsız olduÄŸunu ortaya koydu, çünkü gerçek ÅŸu ki bu dava gazeteciliÄŸe bir saldırıdır, halkın bilme hakkına bir saldırıdır.