NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Samanyolu’nun en yakın galaktik komşularından Büyük Macellan Bulutu’nda çarpıcı bir Hubble görüntüsü yayımladı. 3 Eylül’de paylaşılan kare, Dünya’dan yaklaşık 160 bin ışık yılı uzaklıktaki LHA 120-N44 bulutsusunun merkezinde oyulmuş devasa bir boşluğu, yani “süperkabarcığı” gösteriyor. Boşluğun genişliği, Güneş ile Plüton arasındaki mesafeyi defalarca aşıyor.

Süperkabarcık Nasıl Oluştu?

Bilim insanlarına göre bulutsusunun merkezinde kümelenen genç ve kütleli yıldızlar bu devasa boşluğun sorumlusu. Güçlü yıldız rüzgarları ve art arda gelen süpernova patlamaları, yıldızların doğduğu gazın büyük bölümünü çevreye fırlattı. Yerinden edilen bu gaz zamanla sıkışarak boşluğun çevresinde yoğun ve tozlu bir kabuk oluşturdu; Hubble görüntüsündeki canlı renkli çevre işte bu kabuktan kaynaklanıyor. Sıkışan gaz kabuğunun içinde yeni yıldızlar oluşmaya devam ediyor ve bu süreç N44’ü NASA’nın tanımıyla “son derece aktif bir yıldız doğum alanına” dönüştürüyor. Gökbilimciler, boşluğun içindeki yıldızlarla kenarında oluşan yıldızlar arasında yaklaşık 5 milyon yıllık bir yaş farkı tespit etti; bu da bölgedeki yıldız oluşumunun aşamalı ilerlediğini gösteriyor.

Yarım Milyon Yıldızın Kataloğu

Görüntü, baş araştırmacı Dimitrios Gouliermis liderliğindeki Hubble gözlem programı kapsamında elde edildi; bu program N44’ün yıldız popülasyonunu saymayı hedefliyor. Çalışma sonucunda Hubble, kümenin içinde ve çevresinde yaklaşık yarım milyon yıldızı kataloğa geçirdi. Bunların yaklaşık 30 bini, çekirdeklerinde henüz hidrojeni helyuma dönüştüren füzyon tepkimesi başlamamış genç gök cisimleri, yani ana dizi öncesi yıldızlar. Görüntünün sağ alt kısmındaki koyu mavi bölge, bulutsunun en sıcak ve en yoğun yıldız oluşumunun yaşandığı noktayı işaret ediyor. Sağ üst köşede ise N44F adı verilen, tek bir kütleli ve sıcak yıldızın rüzgarlarıyla oluşturduğu daha küçük ve ayrı bir kabarcık görülüyor.

N44 Neden Bilim İçin Önemli?

Yaklaşık 1.000 ışık yılı genişliğindeki N44, yakınındaki devasa yıldızlardan gelen morötesi radyasyonla enerjilenen bir emisyon bulutsusu. İyonize gazın soğurken yaydığı enerji, bulutsuyu ışıldatarak Hubble görüntüsündeki canlı renkleri ortaya çıkarıyor. Gökbilimciler bu tür verileri, soğuk gaz bulutlarının yoğun kümelere çökmesinden yeni doğan bir yıldızda nükleer füzyonun ateşlenmesine kadar geçen süreci anlamak için kullanıyor. Büyük Macellan Bulutu, ağır elementler bakımından nispeten yoksul olduğu için erken evrendeki galaksilere benzer koşullar taşıyor. Bu nedenle Hubble’ın N44’teki en düşük kütleli yıldızlara yönelik gözlemleri, evrenin ilk dönemlerinde hâkim olan yıldız oluşum koşullarına dair önemli bir pencere açıyor.