• Yapılan bir araştırmaya göre Kuzey Amerika’da bir asırdan uzun bir süre önce meydana gelen büyük depremlerin ardından yaşanan artçı sarsıntılar, hâlâ devam ediyor olabilir.
• Araştırmayı yapan bilim insanlarının çıkarımları doğruysa bugün oluşan bazı artçıların sebebi, 1800’lerde kıta tarihinin en güçlü depremleri olabilir.
• Ancak yapılan yeni çalışmaya katılmayan bir jeofizikçi, bu artçı sarsıntıların yanıltıcı olabileceğinin mümkün olduğunu söyledi.

Yapılan yeni bir araştırmaya göre Kuzey Amerika, bir asırdan daha uzun bir süre önce kıtayı vuran iki büyük depremin ardından artçı sarsıntıları ile hala sarsılıyor olabilir. Bilim insanlarının yaptıkları istatistiksel çıkarımlar doğruysa bu, bugünkü bazı sarsıntıların 1800’lerde kıta tarihinin en güçlü depremlerinden bazılarının ardından ortaya çıktığı anlamına geliyor.

Çalışmanın yazarları, 1980 ile 2016 yılları arasında New Madrid isimli bölgede yaşanan sismik şokların yüzde 23 ila yüzde 30’unun, 1811 ve 1812 yıllarında bölgeyi vuran ve büyüklükleri 7,2 ile 8 arasında değişen dört büyük depremin artçı sarsıntıları olduğunu tahmin ediyor.

Araştırma bulgularına göre kıtanın jeolojik olarak istikrarlı bölgelerinde çok fazla tektonik faaliyetin olmadığı yerlerde, bazı depremler sonrası artçı şoklar, on yıllar hatta yüzyıllar boyunca kesintisiz devam edebilir. Ancak bu tartışmalı fikrin doğrulanabilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Çin’de bulunan Wuhan Üniversitesinden yer bilimci Yuxuan Chen, “Bazı bilim insanları, Kuzey Amerika’nın durağan bölgelerindeki güncel sismisitenin artçı depremler olduğunu düşünüyor. Diğer bilim insanları ise bunun çoğunlukla arka plan sismisitesi olduğunu düşünüyor.” dedi.

Önceki araştırmacılardan farklı bir istatistiksel yöntem kullanan Chen, Missouri Üniversitesinden jeolog Mian Liu ile birlikte Kuzey Amerika tarihindeki üç büyük depremi analiz etti. Bu depremler, sırasıyla 1663 Kanada’nın güneydoğusunda bulunan Quebec’te meydana geldi. Diğeri ise 1811’de Missouri-Kentucky sınırında meydana geldi. Son deprem ise 1886’da Güney Carolina depremi.

Chen ve Liu, bu depremlerin şoklardan kaynaklanacak sismik dalgaları modelleyerek yaklaşık 250 kilometrelik merkez üslerinin haritasını çıkardı. Daha sonra 2,5 büyüklüğündeki artçı sarsıntılar da dâhil olmak üzere, sonraki yıllarda bu merkez üslerinin yakınında meydana gelen depremler incelendi. Chen ve Liu, New Madrid’deki ana şokun büyüklüğüne ve konumuna bağlı olarak belirsiz olmamakla beraber, bölgedeki güncel depremlerin yüzde 10 ila 65’inin muhtemelen artçı depremler olduğunu tahmin ediyor. Araştırmacılar, “Uzun ömürlü artçı şoklar ve arka plan sismisitesinin karışımı, kararlı kıtalarda yaygın olabiliyor.” açıklamalarında bulundu.

Sonuç olarak araştırmacılar, Kuzey Amerika’nın günümüzde olan depremlerinin arka plan depremleri mi yoksa artçı sarsıntılar mı olduğu konusundaki tartışmanın aşırı basitleştirildiğini düşünüyor. Ancak Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırmalar Kurumunda jeofizikçi olarak çalışan ve bu yeni yapılan çalışmaya katılmayan Susan Hough, görünürde olan artçı sarsıntıların yanıltıcı olmasının mümkün olabileceğini söylüyor. Konu hakkındaki tartışmalar ise hâlen devam ediyor.

Derleyen: Davut Bulut