Erken Yaşamı ve Kindertransport Deneyimi

Dame Vera Stephanie “Steve” Shirley, 16 Eylül 1933’te Almanya’nın Dortmund şehrinde Vera Buchthal olarak doğdu. Yahudi kökenli babası Arnold Buchthal, Nazi rejimi nedeniyle yargıçlık görevini kaybetti; annesi Margaret Schick ise Yahudi olmayan bir Viyanalıydı. Büyükannesi Rosa Buchthal, politikacı ve kadın hakları aktivistiydi. Shirley’nin çocukluğu, II. Dünya Savaşı’nın gölgesinde geçti. Beş yaşındayken, dokuz yaşındaki kız kardeşi Renate ile birlikte Kindertransport programı kapsamında İngiltere’ye gönderildi. Bu program, Nazilerden kaçan Yahudi çocukları kurtarmayı amaçlıyordu.

Steve Shirley Sutton Coldfield’da bir aile tarafından evlat edinildi. Savaş sonrası ailesiyle yeniden bir araya geldi, ancak “onlarla gerçek bir bağ kuramadığını” belirtti. BBC’nin haberine göre, bu travmatik çocukluk deneyimi, hayatı boyunca değişimlere uyum sağlama yeteneğini şekillendirdi. Oswestry Kız Lisesi’nde eğitim gördü; matematik dersi erkek okulunda verildiği için özel izinle bu derslere katıldı. Üniversiteye gitmek yerine (o dönemde kadınlar için botanik dışında bilim dalı sınırlıydı), matematik ve teknik alanda kariyer yapmayı tercih etti. 18 yaşında İngiliz vatandaşlığına geçti ve adını Stephanie Brook olarak değiştirdi.

The Guardian’ın ölüm ilanında vurgulandığı gibi, Shirley’nin erken yaşamı, mülteci deneyimiyle şekillendi ve bu, onun girişimcilik ruhunu besledi. Wired’ın benzer bir makalesinde, Steve Shirley’nin bu dönemleri “barış dolu beş yıl” olarak anımsadığı belirtiliyor.

Kariyeri ve Freelance Programmers’ın Kuruluşu

1950’lerde Steve Shirley, Londra’daki Post Office Research Station’da çalışmaya başladı. Burada bilgisayarları sıfırdan inşa etti ve makine dilinde kod yazdı. Altı yıl süren akşam dersleriyle matematik onur derecesi aldı. 1959’da CDL Ltd.’ye geçti ve ICT 1301 bilgisayarının tasarımında rol aldı. Aynı yıl fizikçi Derek Shirley ile evlendi ve soyadını değiştirdi.

İş yerinde cinsiyet ayrımcılığına maruz kalan Shirley (“ taciz edilmek” gibi deneyimler), 1962’de 6 sterlin sermayeyle Freelance Programmers’ı kurdu. Şirket, bağımlı kadınlara iş fırsatı yaratmayı amaçlıyordu; ilk 300 çalışanın yalnızca üçü erkekti. Cinsiyet Ayrımcılığı Yasası 1975’te bunu yasa dışı kılsa da, Steve Shirley’nin vizyonu sektörde devrim yarattı. İş dünyasında “Steve” adını kullandı, çünkü “Stephanie” imzalı mektuplar yanıtlanmıyordu.

Şirketin projeleri arasında Concorde’un kara kutu uçuş kaydedicisinin programlanması yer aldı. Shirley, Tandem Computers, Atomic Energy Authority ve John Lewis Partnership’te bağımsız yönetici olarak görev yaptı. 1993’te 60 yaşında emekli oldu. BCS’nin (British Computer Society) ölüm ilanında, Shirley’nin “erkek egemen sektörde kadınlara kapı açtığı” vurgulanıyor. Computer Weekly, onun girişimciliğinin teknoloji sektörünü dönüştürdüğünü belirtiyor.

Hayırseverlik Çalışmaları ve Shirley Vakfı

Emekliliğinin ardından Shirley, hayırseverliğe odaklandı. 1986’da kurduğu Shirley Vakfı, otizm spektrum bozuklukları üzerine öncü projeleri destekledi. Oğlu Giles’ın 35 yaşında epilepsi nöbeti sonucu ölümü, bu odaklanmayı tetikledi. Vakıf, Kingwood Autism, Prior’s Court Okulu (70 otistik öğrenci için residential okul) ve Autism99 gibi projelere milyonlarca sterlin bağışladı. 2018’de vakıf, Autistica’ya devredildi.

Shirley, sanat koleksiyonunu (Elisabeth Frink, Maggi Hambling gibi sanatçıların eserleri) Prior’s Court’a ve Paintings in Hospitals’a bağışladı. 2009-2010’da İngiltere’nin Hayırseverlik Büyükelçisi olarak görev yaptı. Telegraph’ın ölüm ilanında, Shirley’nin “67 milyon sterlinden fazla bağış yaptığı” belirtiliyor. 2012’de yayınlanan anılarında (Let IT Go), “Hayatım kurtulduğu için bunu haklı çıkarmam gerekiyor” diyor. BBC, onun mülteci geçmişinin hayırseverliğini şekillendirdiğini aktarıyor.

Ödüller ve Mirası

Shirley, sayısız ödül aldı: 1980’de OBE, 2000’de DBE, 2017’de CH unvanı. Londra Şehri Özgürlüğü (1987), British Computer Society Başkanı (1989-1990) gibi onurlar kazandı. 2001’de FREng, 2018’de Computer History Museum Fellow oldu. 2013’te BBC’nin 100 Kadın listesinde, 2014’te Times’ın 100 Bilim İnsanı arasında yer aldı.

Mirası, teknoloji ve hayırseverlikte kadın rol modelleri yaratmak. Autistica’nın açıklamasında, “Otizm araştırmalarını dönüştürdü” deniliyor. The Verge’in benzer bir makalesinde, Shirley’nin yazılım sektöründeki yenilikleri vurgulanırken, Wired onun “erkek egemen dünyayı yıktığını” belirtiyor. Shirley, TED konuşmalarında ve kitaplarında (Let IT Go, My Family in Exile) deneyimlerini paylaştı.

91 yaşında kısa bir hastalık sonrası vefat eden Shirley, mülteci kökenli bir girişimci olarak ilham kaynağı olmaya devam ediyor. Ailesi, Instagram’da ölümünü duyurdu. Mirası, otizm farkındalığı ve kadın girişimciliği alanında yaşıyor.