Meta Platforms, Facebook ve Instagram’ın çocuklara zarar verdiği iddiasıyla 47 ABD eyaleti ve Columbia Bölgesi’nin açtığı davayı 17,1 milyar dolara kadar ödeme yaparak sonlandırdı. California’daki yargılama sürerken duyurulan anlaşma, gençler için ekran süresi sınırları ve gece erişim kısıtlamaları getiriyor. Gelişme Atlantik’in karşısına da yansıdı: AB parlamenterleri Çarşamba günü Brüksel’den benzer korumaları Avrupa’ya da genişletmesini istedi.

Uzlaşma Gençler İçin Neler Getiriyor?

Anlaşmaya göre Meta, gençler için Instagram ve Facebook’ta günlük toplam iki saatlik ekran süresi sınırı uygulayacak. Gece yarısı ile sabah 6 arasında gençlerin akış ve reels içeriklerine erişimi engellenecek, okul saatlerinde bildirimler otomatik olarak sessize alınacak. Platform ayrıca gönderilerdeki “beğeni” ve tepki sayılarını gizleyecek, 13 yaş altındaki kullanıcıları tespit edip uzaklaştırmak için yaş doğrulama teknolojisini güçlendirecek. Ebeveynler bazı varsayılan ayarları değiştirebilecek; gençler ise algoritmik önerilere dayanmayan, kronolojik akışa geçme seçeneği kazanacak. Değişiklikler kademeli olarak devreye girecek; ikinci aşamada gece erişim engeli saat 22.00-07.00 aralığına sıkılaştırılacak ve uygulama başına günlük 60 dakikalık ek kullanım sınırı getirilecek.

Diğer Platformlara da Baskı Var

Uzlaşma kapsamında katılımcı eyaletlere önümüzdeki 10 yıl içinde dağıtılmak üzere yaklaşık 12,1-12,7 milyar dolar garanti altına alındı. Geri kalan yaklaşık 5 milyar dolarlık kısım ise TikTok, Alphabet’e ait YouTube ve Snap’in benzer güvenlik önlemlerini benimseyip eşit oranda ödeme yapmasına bağlı bırakıldı. Connecticut Başsavcısı William Tong, anlaşmanın ardından bu şirketlere “sıra sizde” mesajı vererek yeni bir baskı kampanyasının işaretini verdi. Meta, uzlaşma kapsamında herhangi bir suç veya kusur kabul etmedi; yatırımcılar bu sonucu, eyaletlerin başlangıçta talep ettiği yaklaşık 200 milyar dolarlık cezai tutarın oldukça altında bulunca şirketin hisseleri haberin ardından yüzde birin üzerinde değer kazandı. Yale Üniversitesi’nden hukuk profesörü Ian Ayres ise anlaşmanın uzun video içeriklerini günlük kullanım sınırından muaf tutmasının YouTube’u korurken TikTok’un kısa video formatını hedef aldığını savundu.

Avrupa’da Baskı Artıyor

Çarşamba günü AB parlamenterleri, Avrupa Komisyonu’nun Meta hakkında yürüttüğü Dijital Hizmetler Yasası soruşturmasının gecikmeden bir uyumsuzluk kararı ve yaptırımla sonuçlandırılmasını talep etti. Komisyon, Temmuz ayında Meta’yı sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve aşırı kişiselleştirilmiş öneriler gibi bağımlılık yaratan tasarım unsurlarıyla yasayı ihlal etmekle suçlamıştı; Nisan ayında ise platformun 13 yaş altındaki kullanıcıları engellemekte yetersiz kaldığını tespit etmişti. ABD’deki uzlaşma, Brüksel üzerindeki baskıyı daha da artırdı. Parlamenterler, Avrupalı çocukların Amerikalı gençlere vaat edilen korumalardan en az aynı düzeyde yararlanması gerektiğini savunuyor.