Brooklyn’de 3D yazıcılar ve derme çatma bir pickleball sahası oklan laboratuvarda, Synchron adlı bir beyin arayüzü girişiminin çalışanları, felçli insanların günlük yaşamını dönüştürmek üzere tasarlanmış bir teknoloji üzerinde çalışıyorlar. Synchron Switch, fiziksel hareket kabiliyeti olmayan ya da çok sınırlı olan kişilerin zihinlerini kullanarak imleçler ve akıllı ev cihazları gibi teknolojileri çalıştırmalarına olanak sağlamak için kan damarları yoluyla implant ediliyor. Bu yeni teknoloji şu ana kadar ABD’de üç ve Avustralya’da dört hasta üzerinde kullanıldı.
Synchron CEO’su Tom Oxley, “Hasta ile partneri ya da hasta ile eşi arasında, eskisinden biraz daha bağımsız olma yeteneğini yeniden kazanmanın inanılmaz derecede keyifli ve güçlendirici olduğu anlar gördüm. Bu onların bizim hafife aldığımız yollarla meşgul olmalarına yardımcı oluyor.” dedi.
2012 yılında kurulan Synchron, gelişmekte olan beyin-bilgisayar arayüzü veya BCI endüstrisinin bir parçası. BCI, beyin sinyallerini deşifre eden ve bunları harici teknolojiler için komutlara çeviren bir sistemdir. Tesla’nın da CEO’su olan kurucusu Elon Musk’ın yüksek profili sayesinde bu alanda belki de en çok bilinen isim Neuralink’tir.
Ancak Musk, BCI’ın radikal bilim deneyinden gelişen tıbbi işletmeye nihai geçişi üzerine oynayan tek teknoloji milyarderi değil. Aralık ayında Synchron, Microsoft’un yatırım şirketlerinden gelen fonları da içeren 75 milyon dolarlık bir finansman turunun kurucu ortakları olarak Bill Gates ve Amazon Kurucusu Jeff Bezos’u duyurdu.
Ağustos 2020’de, Gıda ve İlaç İdaresi, Synchron’a zayıflatıcı veya yaşamı tehdit eden durumlar için gelişmiş tedavi sağlama potansiyeline sahip tıbbi cihazlar için kullanılan Çığır Açan Cihaz tanımını verdi. Ertesi yıl Synchron, insan hastalarda kalıcı olarak implant edilebilir bir BCI denemeleri yapmak için FDA’dan Araştırma Cihazı Muafiyeti alan ilk şirket oldu.
Synchron, teknolojinin insanlara yerleştirilmesinin güvenli olduğunu göstermeyi amaçlayan erken bir fizibilite denemesine hastaları kaydetmekte. Çalışma sırasında altı hastaya Synchron’un BCI’ı implant edilecek. Ticari İşler Müdürü Kurt Haggstrom şirketin şu anda yolun yarısında olduğunu söylüyor.
Şirketin henüz bir geliri yok ve bir sözcü Synchron’un prosedürün sonunda ne kadara mâl olacağı konusunda yorum yapmadığını söyledi.
Synchron’un birçok rakibi BCI’ları açık beyin ameliyatı yoluyla yerleştirmek zorunda kalırken, Synchron onlarca yıllık mevcut endovasküler tekniklere dayanan daha az invaziv bir yaklaşımı benimsiyor.
Synchron’un BCI’ı, Oxley’in beyne giden “doğal otoyollar” olarak adlandırdığı kan damarları yoluyla yerleştiriliyor. Synchron’un Stentrode adı verilen stenti küçük sensörlerle donatılmıştır ve motor korteksin yanında bulunan büyük damara iletilir. Stentrot, göğüste deri altında bulunan ve vücuttan harici cihazlara gönderdiği ham beyin verilerini toplayan bir antene bağlı.
Synchron Nörobilim Kıdemli Direktörü Peter Yoo, cihaz doğrudan beyin dokusuna yerleştirilmediği için beyin sinyalinin kalitesinin mükemmel olmadığını söyledi. Ancak Yoo, beynin yabancı cisimler tarafından dokunulmaktan hoşlanmadığını ve prosedürün daha az invaziv olmasının onu daha erişilebilir hale getirdiğini söyledi.
Synchron’un teknolojisi, ağır felçli veya amiyotrofik lateral skleroz ya da ALS gibi dejeneratif hastalıkları olan hastaların yazarak, mesajlaşarak ve hatta sosyal medyaya erişerek arkadaşlarıyla, aileleriyle ve dış dünyayla iletişim kurma becerilerini yeniden kazanmalarına yardımcı olabilir.
Hastalar Synchron’un BCI’ını çevrim içi alışveriş yapmak, sağlık ve mali durumlarını yönetmek için kullanabilirler, ancak Oxley onları en çok heyecanlandıran şeyin kısa mesajlaşma olduğunu söyledi.
Oxley, “Kısa mesaj yeteneğini kaybetmek inanılmaz derecede izole edici. Sevdiklerinize kısa mesaj gönderme yeteneğini geri kazanmak çok duygusal bir güç restorasyonu.” dedi.
Aralık 2021’de Oxley, Twitter hesabını ALS hastası olan ve ellerini hareket ettirmekte zorlanan Philip O’Keefe adlı bir hastaya devretti. Yaklaşık 20 ay önce O’Keefe’ye Synchron’un BCI’ı implant edilmişti.
“Merhaba dünya! Kısa tweet. Muazzam bir ilerleme” diyen O’Keefe, Oxley’in sayfasına BCI’ı kullanarak tweet attı.
Synchron’un teknolojisi rakiplerinin de dikkatini çekti. Reuters’in haberine göre Musk geçen yıl potansiyel bir yatırımı görüşmek üzere şirkete yaklaştı. Synchron rapor hakkında yorum yapmayı reddetti. Neuralink ise yorum talebine yanıt vermedi.
Neuralink doğrudan beyin dokusuna yerleştirilmek üzere tasarlanmış bir BCI geliştiriyor ve şirket henüz cihazını insanlarda test etmiyor olsa da Musk bu yıl bunu yapmayı umduğunu söyledi.
Haggstrom, şirketinin sağladığı fonun Synchron’un ürün geliştirmesini hızlandırmaya yardımcı olacağını ve şirketi ticarileştirmeye yaklaştıracak önemli bir klinik araştırmaya doğru iteceğini söyledi.
Daha önceki bir finansman turunu yöneten Khosla Ventures ortağı Alex Morgan, Synchron’un cihazının bilim kurgudan çıkmış gibi görünse de “gerçek bilime” dayandığını ve hastaların hayatlarında şimdiden önemli bir fark yarattığını söyledi.
Bir röportajda “Synchron şu an itibariyle insanlara gerçekten yardımcı oluyor. Bu benim için gerçekten olağanüstü bir şey” dedi.
Derleyen: Enver Çakır
