Avrupa Birliği, enerji üreticileri ve sanayi kuruluşlarının karbon emisyonları karşılığında izin satın almasını zorunlu kılan Emisyon Ticaret Sistemi’ni (ETS) kapsamlı şekilde güncellemeye hazırlanıyor.

Avrupa Komisyonu’nun 17 Temmuz’da yeni düzenleme teklifini açıklaması beklenirken, üye ülkeler arasında sistemin sanayi üzerindeki yükünün azaltılması yönünde farklı görüşler bulunuyor.

Bu tartışmalar sürerken Avrupa Parlamentosu’nun en büyük siyasi grubu olan Avrupa Halk Partisi (EPP), Reuters’ın ulaştığı taslak politika belgesinde ETS kurallarının sanayinin rekabet gücünü koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesini önerdi.

Emisyon azaltım hızının düşürülmesi isteniyor

Mevcut ETS kuralları kapsamında karbon emisyonlarının yıllık azaltım oranı en az %4,3 olarak uygulanıyor. Bu oran 2028 yılından itibaren %4,4’e yükselecek şekilde planlanmış durumda.

EPP’nin taslak önerisine göre ise 2031-2035 döneminde yıllık emisyon azaltım oranının mevcut plandan en az 1 puan daha düşük olması, 2035 sonrasında ise azaltım hızının daha da yavaşlatılması hedefleniyor.

Grup, bu değişikliğin Avrupa sanayisinin küresel rekabet gücünü korumak açısından gerekli olduğunu savunuyor.

Ücretsiz karbon izinleri daha uzun süre devam edebilir

Taslak belgede dikkat çeken bir diğer öneri ise sanayi kuruluşlarına verilen ücretsiz karbon emisyon izinlerinin daha uzun süre sürdürülmesi oldu.

AB, küresel rakiplerinin benzer karbon maliyetlerine katlanmaması nedeniyle Avrupa’daki üreticilere belirli miktarda ücretsiz emisyon izni sağlayarak rekabet dezavantajını azaltmaya çalışıyor.

EPP, ücretsiz izinlerin kaldırılma sürecinin yavaşlatılmasını ve 2030 yılına kadar toplam kaldırma oranının en fazla %30 ile sınırlandırılmasını öneriyor.

Sınırda karbon önlemleri başarısız olursa süreç durabilir

Taslak belgede ayrıca, Avrupa Birliği’nin yerli üreticileri karbon maliyeti daha düşük ülkelerden gelen ithal ürünlere karşı korumak amacıyla hayata geçirdiği mekanizmaların beklenen etkiyi göstermemesi halinde, sanayiye sağlanan ücretsiz emisyon izinlerinin kaldırılma sürecinin durdurulması gerektiği belirtiliyor.

EPP’ye göre, söz konusu koruma önlemlerinin Avrupa sanayisinin rekabet gücünü koruyamaması durumunda ücretsiz karbon izinlerinin planlandığı şekilde sonlandırılması, üretim maliyetlerini daha da artırabilir. Bu durumun özellikle çelik, çimento, kimya ve diğer enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin üretimlerini karbon maliyetlerinin daha düşük olduğu ülkelere kaydırmasına yol açabileceği değerlendiriliyor. Taslakta, ücretsiz izinlerin bu tür bir rekabet dezavantajını önlemek ve Avrupa’daki sanayi üretiminin korunmasına katkı sağlamak amacıyla gerektiğinde daha uzun süre devam ettirilebileceği mesajı veriliyor.

ETS gelirlerinin daha fazlası yeşil dönüşüme ayrılmalı

Taslak belgede, Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) bugüne kadar sağladığı mali kaynakların kullanımına da dikkat çekiliyor. Verilere göre sistem, 2013 yılından bu yana yaklaşık 260 milyar avro gelir elde etti. Bu gelirlerin büyük bölümü, karbon emisyon izinlerinin açık artırmalar yoluyla satılması sonucu oluşurken, önemli bir kısmı üye ülke hükümetlerinin bütçelerine aktarılıyor.

EPP ise bu kaynakların daha büyük bölümünün genel bütçe harcamaları yerine, sanayinin düşük karbonlu üretime geçişini hızlandıracak yatırımlara yönlendirilmesini öneriyor. Taslakta özellikle karbon maliyetinden en fazla etkilenen sektörlerin temiz üretim teknolojilerine yatırım yapabilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve ekonominin karbonsuzlaşma sürecinin desteklenmesi için ETS gelirlerinin daha etkin kullanılmasının önemine vurgu yapılıyor.

Bu yaklaşımın, hem Avrupa sanayisinin rekabet gücünü korumasına hem de AB’nin uzun vadeli iklim hedeflerine ulaşmasına katkı sağlayacağı değerlendiriliyor.

Nihai karar görüşmelerin ardından şekillenecek

Ulaşılan taslak belge henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil ve değerlendirme süreci devam ettiği için içeriğinde değişiklik yapılabileceği belirtiliyor. Bu nedenle belgede yer alan önerilerin nihai düzenlemede aynen yer alıp almayacağı henüz netlik kazanmış değil.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in siyasi grubunu da bünyesinde barındıran Avrupa Halk Partisi’nin (EPP) hazırladığı öneriler, Avrupa Komisyonu’nun 17 Temmuz’da açıklaması beklenen ETS reform paketinin ardından ayrıntılı şekilde değerlendirilecek. Reform teklifinin yayımlanmasının ardından Avrupa Parlamentosu ile AB üyesi ülkeler kendi görüşlerini ortaya koyacak ve nihai düzenlemenin kapsamı bu süreçte şekillenecek. Bu nedenle EPP’nin emisyon azaltım hedeflerinin yavaşlatılması ve ücretsiz karbon izinlerinin uzatılmasına ilişkin taleplerinin yeni düzenlemeye ne ölçüde yansıyacağı, önümüzdeki haftalarda yapılacak değerlendirmeler sonucunda belli olacak.

Derleyen: Yağmur Saatcı